دوستىق دانەكەرى – ونەر (قازاقستان ونەر جۇلدىزدارىنىڭ قىتايعا ساپارى جونىندە)

suleymen-agaاتام قازاقتان قالعان اتالى ءسوز بار. ول – كورشىمەن تاتۋ بولۋ، ياعني، كورشىمەن قارىم- قاتىناسىڭ قالىپتى بولماسا، بۇل دۇنيەنى قويىپ، ول دۇنيەنىڭ سۇراۋى قيىن بولادى دەگەنگە سايادى. وسىنى بەرىك ۇستانعان جۇرتىمىز «كورشى اقىسى – ءتاڭىر اقىسى» دەپ ۇل- قىزىنىڭ قۇلاعىنا سىڭىرۋمەن كەلەدى.

ءتاۋ ەتەر تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىن بەرەكە- بىرلىكتە، ىنتىماقتى تىرلىكتە، دوستىق اياسىندا قارسى الىپ، وزگەلەرگە ۇلگى بولا العان قازاق ەلى قاشاندا اق نيەت، اشىق قۇشاعىن «وزىندە بارمەن كوزگە ۇرىپ» (اباي) تورتكۇل دۇنيەگە كەڭ تانىلۋ ۇستىندە.

مەملەكەتى تۇتاس، حالقى قابىرعالى ەلىمىزدىڭ قاسيەتتى ونەرىن، كيەلى قۇندىلىعىن باعالاعان ەلدەر سونى ءوز جۇرتىنا تانىستىرساق، تابىستىرساق دەگەن نيەتتەرىن ءار كەز كورسەتىپ كەلەدى. جاقىندا سونداي ادەمى ءبىر ءىس- شاراعا كۋا بولدىق. استانا قالاسىنداعى ۇلت رۋحانياتىنا جاناشىر بولىپ كەلە جاتقان «مۇرات جولى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ءبىر توپ ونەر قايراتكەرلەرى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ بەيجىڭ، شانحاي، گۋانچجوۋ قالالارىندا بولىپ قايتتى.

الدا ايتقان بىرلەستىك ءتوراعاسى دۋمان امان ۇلىنىڭ سوزىنە قاراعاندا، وسى ءىس- ساپاردىڭ بارلىق شىعىنىن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلشىلىگى ءوز موينىنا الىپتى. اسىرەسە، ول قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قولداعان كورشى ەلدىڭ قازىرگى قازاقستانداعى ەلشىسى حان حۋەي چجاننىڭ ەرەكشە ءىلتيپاتىن سۇيسىنە العا تارتادى.

تازا ونەر ولمەيدى، عاسىردان- عاسىرعا جالعاسىپ، ۇرپاقتىڭ التىن ارقاۋىنا اينالۋمەن قاتار، ەلدەر ورتاسىنا دانەكەر بولا الادى. سول دانەكەر ونەر ساپارى وتكەن قاراشانىڭ 28 مەن جەلتوقساننىڭ 8 اراسىندا جالعاسىن تاپتى.

بەيجىڭ قالاسىندا قازاقستاندىقتاردى مەملەكەتتىك ۇلتتىق ىستەر كوميتەتىنىڭ ءبولىم باسشىسى فەن لين قابىلداپ، ەكى مەملەكەتتىڭ بەرىك دوستىعىنا ناقتى دالەلدەر كەلتىرىپ، كوميتەتتىڭ اتقارىپ وتىرعان ىستەرىمەن تانىستىردى. 56 ۇلت دوستىق اياسىندا جاساپ جاتقانىن العا تارتىپ، بارلىق ادامداردىڭ قۇقىعى قورعالاتىنىن، اسىرەسە، از ۇلتتارعا جاسالىپ جاتقان قامقورلىقتاردان دالەل- دايەكتەر كەلتىردى. ول ءسوز سوڭىندا قىتاي ەلىنىڭ «جاقىن دوس الىستان ىزدەپ كەلەدى» دەگەن ماتەلىن ەسكە سالدى. كەزدەسۋ ۇستىندە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، اتاقتى ءانشى قۇرمانبەك ءالىمعازى مەن ريزا قايىرباي ءماريا جاگرو قىزىنىڭ «دۋدار- اي» ءانىن قازاق، قىتاي تىلدەرىندە ايتتى.

snimok

بۇدان كەيىنگى ساپار بارىسىندا كورشى ەلدىڭ ارعى- بەرگى تاريحىن بايان ەتەتىن مۇراجايلاردا بولىپ، « قىزىل تەاتردا» ءۇش ۇرپاقتىڭ تاعدىرىن بايان ەتەتىن قويىلىمدى تاماشالادى. سونىمەن قاتار، ۇلتتار ۋنيۆەرسيتەتىندە بولىپ، سوندا وقىپ جاتقان جاستار الدىندا قازاقستاننىڭ ونەر شەبەرلەرى ۇلكەن كونتسەرت قويدى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى باعدات سامەدينوۆا سەيدوللا بايتەرەكوۆتىڭ «سارىارقا» ءانىن قىرانداي سامعاتسا، تەمىر دۋلات قازاقتىڭ كيەلى دومبىراسىمەن قۇرمانعازىنىڭ «سارىارقاسىن» ، نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ ء«القيساسىن» ، ەسبايدىڭ «بوگەلەگىن» كۇمبىرلەتتى. جاستاردىڭ سۇيىكتى انشىسىنە اينالعان مارجان اراپبايەۆا «قازاق ەلى وسىندايدى» شىرقاسا، قازاقستان جاستار وداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى قۇرماش ماقان ءوزىنىڭ «اڭسارىم» ءانىن، اينۇر ءاجىموللا «گاۋھارتاستى» اۋەلەتتى.

قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت مينيسترلىگىندەگى ديدارلاسۋدا لاۋازىمدى مەكەمەنىڭ دەپارتامەنت باسشىسى سەي تسين ين ەكى ەل باسشىلارىنىڭ ءار جۇزدەسۋى بەرىك دوستىقتى كورسەتىپ كەلە جاتقانىن، قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 -جىلدىعىنا وراي، بەيجىڭدە قازاق ونەرىنىڭ ايتۋلى وكىلدەرى كەلەتىنىن، قالا حالقىمەن ديدارلاساتىنىن ايتتى. ول سونىمەن قاتار، قازاق مادەنيەتىنىڭ دە، ونەرىنىڭ دە مازمۇنى باي ەكەنىن العا تارتتى.

img-20161128-wa0023-1

شانحايدا ونەر ورەندەرى قالانىڭ تىرلىك- تىنىسىمەن جەتە تانىستى. ال گۋانچجوۋ قالاسىندا بولعاندا ونىڭ تابيعاتى كىمدى دە بولسا قىزىقتىرماي قويمايتىنى انىق. اسپانىمەن استاسقان بيىك ۇيلەردىڭ باۋىرىنداعى جاسىل جەلەك تە ەرەكشە اسەرگە بولەيدى. قىتاي مەملەكەتىندە 9999 سانىن جوعارى باعالايتىنى بەلگىلى. ونىڭ سەبەبى – گۋانچجوۋدىڭ ماڭىنداعى اقسۋ سارقىراماسىنىڭ ۇشار باسىنا شىققانعا دەيىن 9999 باسپالداقتى باسۋىڭ كەرەك ەكەن. شىنىندا جاقپار تاستاردى قاق جارىپ اعاتىن سارقىرامانىڭ جيەگىندەگى جولدار كىمدى دە بولسا قىزىقتىرماي قويمايدى. ءوندىرىستى قالانىڭ «وكپەسى» وسى سارقىراما اعىپ جاتقان، قالىڭ اعاش كومكەرگەن تاۋ سىلەمدەرى دەگەندى تۇرعىندار ءجيى ايتادى ەكەن. ءان مەن كۇيدىڭ تۋىن كوتەرىپ جۇرگەن ازاماتتار «Garden» قوناقۇيىندە دە ۇلكەن كونتسەرت بەرىپ، الەمنىڭ ءار تۇپكىرىنەن كەلگەن ازاماتتاردىڭ ءىلتيپاتىنا بولەندى. بارلىق كونتسەرتتى قازاق تەلەديدارىنىڭ بەلدى دە بەلگىلى وكىلى، جۋرناليست مۇحامەديار راشاي جۇرگىزىپ وتىردى.

جالپى، قىتاي مەملەكەتىنىڭ قازىرگى دامۋ قارقىنى كىمگە دە بولسا بەلگىلى. سونىمەن قاتار، ءوسىم دە بار ەكەن. بۇرىن قالالى جەردە تۇرعىندار ءبىر بالاعا اتا- انا بولا الاتىن بولسا، ەندى ولارعا ەكى بالالى بولۋ قۇقىعى بەرىلگەن. بيىلعى جىلدىڭ 11-ايىندا 17 ميلليونعا ءوستى دەگەن دەرەك ايتىلىپ قالىپ جاتتى. بۇل مەملەكەتتەن وزىمىزگە لايىقتاپ ۇيرەنەتىن دە، ۇلگى الاتىن دا تۇستار بارشىلىق. ول تۋرالى الداعى ۋاقىتتا اۋقىمدى ەتىپ جازساق دەگەن نيەت بار.

سۇلەيمەن مامەت،
«ەگەمەن قازاقستان»