وڭىردە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن مۇعالىمدەر

پمپي-230.08.2014
ءوز تۇلەكتەرىمىز ەكەنى مەرەيدى وسىرەدى، دەيدى پاۆلودار مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى، فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى نۇرعالي ارشابەكوۆ

– نۇرعالي راحىمعالي ۇلى، ءوزىڭىز سۇيىنشىلەپ ايتىپ وتىرعان بۇل جايت شىنىندا دا قۋانىشتى. رەكتور-پگپيبۇل باستاما وقۋ بىتىرگەن جاستار حالقى از سولتۇستىكتە تۇراقتاپ قالسا دەگەن ويدان تۋعان بولار؟

– ءبىزدىڭ وقۋ ورنىمىزدا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن، ءتىپتى، شەتەلدەن دە كەلگەن ستۋدەنتتەر از ەمەس. قازىرگى كۇنى ينستيتۋتتا ەلىمىزدىڭ وبلىستارىنان 400-دەن، شەتەلدەردەن 200-دەن اسا ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا. سونىمەن بىرگە، ينتەگراتسيالىق بايلانىستار اياسىندا جاڭا زامانداعى ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىستەرىنە ساي ەلىمىزدىڭ جانە رەسەي پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى قاۋىمداستىعى قۇرىلدى. ينستيتۋت وقۋداعى باسقا دا بايلانىستارىن جاقسارتۋ ماقساتىندا «ازيا ۋنيۆەرسيتەتتەرى قاۋىمداستىعىنىڭ» قۇرامىنا دا قوسىلدى. حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى، ءبىلىم بەرۋدەگى قىزمەتتەستىكتى نىعايتۋ ءۇشىن ۇلىبريتانيا، مالايزيا، پولشا، ۆەنگريا، يسپانيا، بولگاريا، گەرمانيا، بەلورۋسسيا، ۋكراينا، وزبەكستان، قىرعىزستان ەلدەرىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن تۇراقتى قارىم- قاتىناستا. ال كەز كەلگەن جاس سولتۇستىكتە تۇراقتاپ قالسىن دەگەن ماسەلەگە كەلسەك: «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى وڭتۇستىك وڭىرلەردەن كەلەتىن تۇلەكتەردى ءبىزدىڭ ينستيتۋتتا وقىپ ءبىلىم الۋعا شاقىرامىز. جاستار كەلسە – وبلىستاعى اۋىلداردا ادام سانى، بالا سانى ازايعان ورتا تولاتىنى انىق. وڭتۇستىك قازاقستاننىڭ، جامبىلدىڭ وبلىستىق گازەتتەرىندە، تەلەارنانىڭ «كوكەيكەستى» باعدارلاماسىندا، شىمكەنت تەلەارناسىنىڭ «بەتپە- بەت» باعدارلاماسى ارقىلى وقۋ ورنىمىزعا قابىلداۋ تۋرالى، ونىڭ كاسىبي جۇمىسى تۋرالى سۇحبات تا بەرىلدى. تاراز قالاسى وقۋشىلارىمەن ارنايى كەزدەسۋ ءوتتى. جىل سايىن ءبىزدىڭ وقۋ ورنى 570-كە دەيىن گرانتقا يە بولادى. بۇدان تىس ينستيتۋت قارجىسىنان 18 گرانت، وبلىس اكىمى تاراپىنان 50 گرانت ءبولىندى. تالاپكەرلەرگە حالىقارالىق «بوتا» ، «بوبەك» قورى، سەرىكتەس بانكتەر دە كومەك بەرۋدە. كەلىسىمشارت نەگىزىندە وقيتىن ستۋدەنتتەرگە، الەۋمەتتىك جاعدايلارىنا وراي كومەك كورسەتىلەدى.

– ايتپاقشى، رەسەيدىڭ كورشى وبلىستارىمەن بارىس- كەلىس ساپارلارىڭىز قالاي وتۋدە؟ ..

– ءبىلىم- عىلىم جاعىنان تاجىريبە الماسۋداعى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستىڭ بولۋى ەكى ەل وقۋ ورىندارىنا دا ءتيىمدى. وتكەن جىلى بارناۋل قالاسىنداعى التاي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق اكادەمياسىندا جانە سلاۆگورود قالاسىنداعى التاي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالىندا «قازاق ءتىلى مەن مادەنيەتى» ورتالىعىن اشتىق. ول جەرلەردە ءوزىمىزدىڭ قانداستارىمىز تۇرادى. ەكى ەل ءبىلىم ورىندارى اراسىندا قاشىقتىقتان وقىتۋ، ونلاين ساباق، سەمينارلار وتكىزىلۋدە. حالقىمىزدىڭ مادەني، ادەبي، تاريحي قۇندىلىقتارىن كورسەتۋ ءۇشىن كورمەلەر ۇيىمداستىرىلادى. جالپى، ينستيتۋت 2011 -جىلدان باستاپ ترانسشەكارالىق وڭىرلەردەگى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ بويىنشا ەكى ەلدىڭ «پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى» اسسوتساتسياسى اياسىندا حالىقارالىق عىلىمي زەرتحانا قۇرعان بولاتىن. بۇل زەرتحانا ەكى ەلدەگى پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى عالىمدارى قاتىسۋىمەن ترانسشەكارالىق پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن زەرتتەۋمەن اينالىسادى. حالىقارالىق عىلىمي- پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالار وتكىزەدى. بيىل قاڭتار ايىندا وتكەن كونفەرەنتسيالاردىڭ بىرىندە عالىم، التاي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق اكادەمياسىنىڭ رەكتورى، پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى يرينا لازارەنكو «التاي ايماعىندا جالپى ءبىلىم بەرۋدى مودەرنيزيتسيالاۋعا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قاتىسۋى» ، ومبى مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى، ساياسي عىلىمدار دوكتورى ولەگ ۆولوح «جەلىلىك ايماقتىق ارا- قاتىناس جاعدايىندا پەداگوگيكالىق كادرلاردى دايارلاۋ» ، نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جوعارى مەكتەبىنىڭ دەكانى، فيلوسوفيا دوكتورى تيموتي رەيگان، «نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى» اق «پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعى» ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى باقتى بالعىنبايەۆا، التاي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى يۋري سەنكو بايانداما جاسادى. وبلىس ورتالىعىندا پاۆلودار، ومبى، بارناۋل، ءنوۆوسىبىر، باشقۇرت، سەمەي ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ عالىمدارى قاتىسقان بىرنەشە عىلىمي- پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا، دوڭگەلەك ۇستەلدەر، سەمينارلار وتكىزىلدى.

پمپي-2

– نۇرعالي راحىمعالي ۇلى، وقۋ ورنىندا جاتاقحانا جاعى قالاي؟ ..

– ءبىز ءقازىر بۇرىنعىداي جاتاقحانا دەمەيمىز، «ستۋدەنتتەر ءۇيى» دەپ اتايمىز.

ينستيتۋتىمىزدىڭ وقۋ ماتەريالدىق- تەحنيكالىق جاعدايى جاقسى، تولىق جابدىقتالعان. جالپى، 6 وقۋ عيماراتى، سپورتتىق كەشەن، ءجۇزۋ باسسەينى بار. قازىرگى زامانعا لايىقتالىپ سالىنعان «ستۋدەنتتەر ءۇيىنىڭ» ءبىرى – 350 ورىندى بولسا، ەكىنشىسى – 500 ورىندى جاتاقحانا قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. ستۋدەنتتەردىڭ وزدەرى قۇرىلىس وتريادتارىندا ەڭبەك ەتەدى. الداعى وقۋ جىلىنا دەيىن جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالىپ، پايدالانۋعا بەرىلەدى.

– شەتەلدەردەن، ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنەن كەلىپ ءبىلىم الىپ جاتسا، پەداگوگيكالىق ينستيتۋتقا دەگەن سۇرانىستىڭ وسكەنى ەمەس پە؟ ..

– ارينە. جارتى عاسىرلىق تاريحى بار ءبىزدىڭ وقۋ ورنىمىز پەداگوگ ماماندارىن دايىندايتىن ەلىمىزدىڭ كوشباسشى وقۋ ورىندارى قاتارىنان سانالادى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا جۇزدەگەن تۇلەكتەر ۇشىپ شىعىپ، ءقازىر ەلىمىزدىڭ، وبلىستىڭ ءار اۋىل، قالا، اۋداندارىندا ەڭبەك ەتۋدە. ۋاقىت وزگەردى، جاڭا زامان تالاپتارى ءومىردىڭ ءار سالاسىنا ەندى. بۇگىنگى كۇنى وركەنيەتتى قوعامدا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ەڭ باستى ماسەلەسى – ءبىلىم ساپاسىنىڭ دەڭگەيىن حالىقارالىق دارەجەگە كوتەرۋ. وسى ورايدا، ينستيتۋتىمىز ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىندە الەمدىك تاجىريبەمەن قالىپتاسقان جاڭاشىل كوزقاراس، جاڭا تەحنولوگيا مەن كەلەشەككە باعىتتى ايقىنداي ءبىلۋ بارىسىندا جۇمىس جاسايدى. مۇعالىمدىك شەبەرلىكتى جەتىلدىرىپ، ماماندىقتى تەك تەوريالىق جاقتان ەمەس، تاجىريبەلىك تۇرعىدان دا يگەرتۋ ءۇشىن ءبىز جالپى ءبىلىم بەرۋ ورىندارىمەن، «نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىمەن» ، پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعىمەن جانە نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن بايلانىستى قالىپتاستىردىق. وقۋ ورنى قاراپايىم ءپان ءمۇعالىمىن ەمەس، كاسىبي ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جوعارى ۇستانىپ، جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ مادەنيەتىن ءتيىمدى پايدالانىپ، ۇزدىك الەمدىك تاجىريبەگە سايكەس ازىرلەنگەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا ومىرلىك، پەداگوگتىك، ادىستەمەلىك، عىلىمي شىعارماشىلىق قۇزىرەتتىلىكتى جەتىك مەڭگەرگەن مۇعالىمدەردى دايارلايدى. سونىمەن بىرگە، ستۋدەنتتەرمەن كاسىبي ماماندىقتى مەڭگەرتۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋدە پەداگوگتىك، ادىستەمەلىك، گۋمانيتارلىق، جاراتىلىستانۋ سالاسىندا عىلىمي ىزدەنىس باعىتىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن وقۋ ورنىمىزدا 6 عىلىمي- زەرتتەۋ ورتالىعى جۇمىس جاسايدى. وقۋ اۋديتوريالارىنىڭ 50 پايىزى مۋلتيمەديالىق قۇرالمەن جابدىقتالعان. بيىل ينستيتۋتىمىزدىڭ بارلىق وقۋ باعدارلاماسى اككرەديتاتسيادان ءوتتى. جالپى العاندا، الەمنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتاردان، قارقىندى دامۋ ۇدەرىسىنەن قالىس قالماۋعا تىرىسامىز. ينستيتۋت ستۋدەنتتەرى اراسىندا رەسەي، مونعوليا، ۋكراينا، بەلارۋس، قىرعىزستان ەلدەرىنىڭ جاستارى بار. بولگاريانىڭ كليمەنت وحريدسكي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتىمەن ارىپتەستىك قارىم- قاتىناس ارقىلى، ماسەلەن، ستۋدەنتتەرىمىز ول جاقتىڭ ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىر سەمەستر ءبىلىم السا، بولگاريالىق ستۋدەنتتەر ءبىزدىڭ ينستيتۋتتا دا سولاي وقيدى. بىلتىر ەكى ستۋدەنتىمىز مالايزيانىڭ پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە بارىپ وقىپ كەلدى.

– ۋاقىت وزگەردى، جاڭا زامان تالاپتارى ءومىردىڭ ءار سالاسىنا ەندى دەيسىز عوي؟

– ويتكەنى، بۇگىنگى كۇنى وركەنيەتتى قوعامدا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ەڭ باستى ماسەلەسى – ءبىلىم ساپاسىنىڭ دەڭگەيىن حالىقارالىق دارەجەگە كوتەرۋ. وسى ورايدا، ينستيتۋتىمىز ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىندە الەمدىك تاجىريبەمەن قالىپتاسقان جاڭاشىل كوزقاراس، جاڭا تەحنولوگيا مەن كەلەشەك ءۇشىن جۇمىس جاسايدى. مىسالى، بولون ۇدەرىسىنىڭ ماقساتى – ەۋروپادا ءبىرىڭعاي عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىن قۇرۋ بولىپ تابىلادى. بۇل دەگەنىمىز، ۇدەرىسكە قاتىسۋشى ەلدەردە ديپلومداردىڭ مويىندالۋ ەرەجەلەرى، ادامداردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ شارتتارى بىردەي ارەكەت ەتەدى. ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردىڭ بەيىمدەلگىشتىگى مۇمكىن بولادى، ىنتىماقتاستىق پەن ءتۇرلى ەلدەر ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ اراسىنداعى تاجىريبە الماسۋ نىعايا تۇسەدى. قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى ءۇشىن بولون ۇدەرىسىنە قوسىلۋ – الەمدىك ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە ەنۋ مۇمكىندىگى، بۇل بۇگىنگى تاڭدا ەلباسىنىڭ جولداۋىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا، الەمدىك ساياسي مايداندا ەلىمىزدىڭ ءرولى كۇشەيۋىنىڭ شارتتارىندا وتە وزەكتى. وتكەن جىلدىڭ اياعىندا ءبىزدىڭ ينستيتۋت عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ ء«سىبىر اشىق ۋنيۆەرسيتەتى» اسسوتسياتسياسىنا كىردى. ول اسسوتسياتسيا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ سىبىردەگى ءبىرىنشى كونسورتسيۋمى بولىپ تابىلادى. ونىڭ ماقساتى – تەلەكوممۋنيكاتسيالاردىڭ زاماناۋي قۇرالدارى مەن سىرتتاي وقىتۋ تەحنولوگيالارىنىڭ نەگىزىندە جوعارى وقۋ ورنىنىڭ زياتكەرلىك رەسۋرستارى مەن عىلىمي مەكەمەلەرىن بىرىكتىرەتىن ءبىرىڭعاي عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىن قۇرۋ بولىپ تابىلادى. ينستيتۋت الدىندا جاڭا مىندەتتەر تۇر. ياعني، ۋنيۆەرسيتەت مارتەبەسىنە يە بولىپ، اۆتونومياعا اۋىسۋ جانە بالاباقشا- مەكتەپ- كوللەدج – جوو كونسورتسيۋمىن قۇرۋ.

– ال، پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەت قۇرۋ قاجەتتىگى نەدەن؟

– جالپى، حالىقارالىق دارەجەدەگى وقۋ ورىندارىنىڭ ەرەكشە ءبىر ءتۇرى – پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەر بولىپ سانالادى. بۇل وقۋ ورىندارىندا بەرىلەتىن پەداگوگيكالىق ءبىلىم ەمەس، ۋنيۆەرسيتەتتىك پەداگوگيكالىق ءبىلىم بولىپ تابىلادى. بولاشاقتا پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتار ۋنيۆەرسيتەتتەرگە اينالسا – ماگيسترلىك ءبىلىم الۋعا قول جەتكىزەمىز. مۇعالىمدەر ءۇشىن ينتەرناتۋرا ينستيتۋتىن قۇرۋ قاجەتتىلىگى تۋادى. پەداگوگيكالىق ينتەرناتۋرانى تاجىريبەگە ەنگىزۋ پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتاردى ءبىتىرۋشى جاس ماماندارعا تاجىريبەلىك جانە ادىستەمەلىك دايىندىعىن جاقسارتۋعا، كاسىبي دەڭگەيىن، قىزمەتكە دايىندىق دارەجەسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

رەكتورلىق جۇمىسقا دەيىن، ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ورتا ءبىلىم ودان كەيىن ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتتەرىن اتقاردىم. ورتا ءبىلىم مەن جوعارى ءبىلىم سالاسى ءبىر- بىرىمەن ۇشتاسىپ، ساباقتاسىپ جالعاساتىن دۇنيە. ءبىزدىڭ ينستيتۋت ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە مامان دايىندايدى. بالاباقشادان باستاپ، پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ دوكتورانتۋراسىنا دەيىن. بالا تاربيەسى، جاستار ماسەلەسى، ەل بولاشاعىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى.

– ال، ستۋدەنتتەر كەز كەلگەن جوعارى وقۋ ورنىنىڭ باستى بايلىعى، ونىڭ تىرەگى مەن ماقتانىشى ەكەنى ءسوزسىز عوي؟

– بۇگىنگى تاڭدا ينستيتۋتتا 5 فاكۋلتەت، 26 ماماندىق بويىنشا وقۋ ءىسىن جۇزەگە اسىرادى. وقىتۋ مەملەكەتتىك جانە ورىس تىلدەرىندە، كۇندىزگى جانە سىرتتاي وقىتۋ نىسانىندا جۇرگىزىلەدى. ماقساتى – تالاپقا ساي، باسەكەگە قابىلەتتى، كوپتىلدى ماماندار دايارلاۋ. بەس ماماندىق بويىنشا اعىلشىن ءتىلى نەگىزىندە پروفيلدىك ءپان رەتىندە (ماتەماتيكا، فيزيكا، بيولوگيا، باستاۋىش وقىتۋدىڭ پەداگوگيكاسى جانە ادىستەمەسى، مەكتەپكە دەيىنگى وقىتۋ جانە تاربيەلەۋ) اعىلشىن ءتىلى وقىتىلادى. ونىڭ تەحنيكالىق قۇرىلىمى جاقسى جاساقتالعان. جوعارى وقۋ ورنىنىڭ نەگىزگى قىزمەتى تەك قانا ءبىلىم بەرۋ، ءىلىم- عىلىم، يننوۆاتسيالىق جوبالارمەن شەكتەلمەيدى. جوعارى وقۋ ورنىندا مادەني شارالار كوپتەپ ۇيىمداستىرىلادى. جانە دە دارىندى جاستارعا ۇنەمى قولداۋ كورسەتىلەدى. ستۋدەنتتىك ۇكىمەت، كوڭىلدىلەر مەن تاپقىرلار كلۋبى، تەاترلاندىرىلعان حورەگوگرافيالىق ستۋديا، ستۋدەنتتىك عىلىمي قوعام، «جاس وتان» جاستار قاناتى جانە «قازاقستان اليانسى ستۋدەنتتەرى» – اركىم ءوز قالاۋىمەن تاڭداۋىن جاساۋعا قۇقىلى. پمپي- ءدىڭ سپورت كلۋبى ستۋدەنتتىك سايىستار، سپورتتىق سەكتسيالار جۇمىسىن ۇيىمداستىرادى جانە جىل سايىن ستۋدەنتتەردىڭ اراسىندا جارىستار ۇيىمداستىرىلادى. زياتكەرلىك وليمپيادا، سەمينار وتكىزىلىپ، 27 ءتۇرلى سپورتتىق ۇيىرمە اشىلىپ، ستۋدەنتتەر ۋاقىتتارىن ءتيىمدى پايدالانۋلارىنا جاعداي جاسالۋدا. بيىلعى وقۋ جىلىندا «ستۋدەنت جاستار تەاترى» فەستيۆالى وقۋ ورنىمىزدىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ەلىمىز بويىنشا تۇڭعىش رەت وتكىزىلدى. كەلەسى جىلى حالىقارالىق دەڭگەيدە وتكىزىلەدى. بۇعان ومبى، توم، ءنوۆوسىبىر، بارناۋل جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتىك تەاترلارى قاتىسادى. «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ نەگىزىندە ستۋدەنتتەر وقۋىن اياقتاعان سوڭ، ولاردىڭ مۇعالىمدىك ماماندىعى بويىنشا قىزمەتكە ورنالاسۋىن قامتاماسىز ەتۋ جاعدايى دا ۇمىت قالمايدى. 2012 -جىلى «ەUROPEAN QUALITى» اتتى حالىقارالىق ماراپاتقا يە بولدىق. بيىلعى وقۋ جىلىندا ينستيتۋت ەلىمىز جانە گەرمانيانىڭ تاۋەلسىز اككرەديتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ بارلىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى نەگىزىندە ارنايى سىناعىنان وتتىك.

– اۋىل مەكتەپتەرىمەن بايلانىستارىڭىز قانداي؟ ..

– قالاي بايلانىس بولماسىن، ءبىزدىڭ ينستيتۋتىمىز مەكتەپتەرگە مۇعالىمدەر دايارلايدى عوي. سوندىقتان وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسىمەن تىعىز قارىم- قاتىناستامىز. ونلاين رەجىمىندە پەداگوگيكالىق، حيميا- بيولوگيالىق، فيزيكا- ماتەماتيكالىق سىنىپتار اشتىق. مۇندا ينستيتۋت عالىمدارى اۋىلدىق مەكتەپتەردىڭ 11-سىنىپ وقۋشىلارىن تەرەڭدەتىلگەن باعدارلامامەن وقىتادى. مىسالى، بىلتىر وسى سىنىپتاردا ءبىلىم العان 935 وقۋشىنىڭ 186-سى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىنا يە بولىپ، جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتى اتاندى. بيىلعى وقۋ جىلىندا بۇل جۇمىس جالعاسىن تاپتى. ەندى ايماقتىڭ 10-11-سىنىپتاردا ءبىلىم الاتىن مىڭعا تارتا وقۋشىنى قامتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. وبلىستاعى ەرتىس، اقتوعاي اۋداندارىنا بارىپ، اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارىمەن كەزدەسۋ وتكىزدىك. ءاربىر اۋداندا ينستيتۋت قاراجاتى ەسەبىنەن كەرەك- جاراقپەن جابدىقتالعان رەسۋرستىق ورتالىقتار قۇرىلدى. دايىندىق بولىمدەرىن اشىپ، ينتەرنەت ارقىلى قاشىقتىقتان وقىتۋ دا جوسپاردا بار.

– 2015 -جىلعا قاراي ۇستازداردىڭ ەڭبەكاقىسى وسەدى ەمەس پە؟

– بۇل پەداگوگ مارتەبەسىن ارتتىراتىنى ءسوزسىز. ءبارى دە ەلباسى قولداۋىمەن بولىپ جاتىر. بۇگىنگى پەداگوگتارعا تالاپ تا جوعارى. سوندىقتان، اۋىل، قالاداعى مۇعالىمدەر زامان كوشىنەن قالماۋلارى قاجەت. مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدە كوپتىلدىلىككە ءمان بەرىپ وتىر. سوندىقتان، ينستيتۋتتا بەس ماماندىق بويىنشا ءۇش ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن مۇعالىمدەر دايارلانۋدا. وڭىردەگى مەكتەپتەردىڭ 79,5 پايىزى شاعىن جيناقتى مەكتەپتەر بولعاندىقتان، مۇعالىمدەر دە وسىنداي مەكتەپتەردە ساباق بەرۋگە بەيىمدى بولۋلارى ءتيىس. بۇل كۇندەرى ءوڭىردىڭ ءبىرقاتار مەكتەپتەرى ەلەكتروندى ۇلگىدە ءبىلىم بەرۋگە كوشتى. ەكىنشىدەن، 12 -جىلدىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى نازاردا. ەلباسى جوعارى وقۋ ورنى، عىلىم جانە ءوندىرىس اراسىنداعى ىقپالداستىققا كوڭىل ءبولۋدى تاپسىردى. ءبىز ءۇشىن ءوندىرىس ورنى دەگەنىمىز، مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار، كاسىپتىك- تەحنيكالىق ليتسەيلەر مەن ۋچيليشەلەر. سوندىقتان، وسى ءبىلىم بەرۋ ورىندارىمەن بايلانىسىمىزدى نىعايتا تۇسەمىز.

– «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى تۋرالى نە ايتاسىز؟

– ءيا، وقۋ بىتىرگەن ستۋدەنتتەردىڭ دەنى – اۋىلدارعا بارادى. مىسالى، بىلتىر ديپلوم العان 560 تۇلەكتىڭ 72 پايىزى ءوڭىردىڭ اۋىلدارىندا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ال، بيىلعى جىلى ديپلوم العان 314 تۇلەكتىڭ 204^- ءء^ى اۋىلداردا قىزمەت ەتۋگە جىبەرىلدى. 110-ى قالادا جۇمىسقا ورنالاستى. تاعى ءبىر ايتارىم، سوڭعى 10-15 -جىلدا ءتۇرلى حالىقارالىق ءبىلىم دودالارىنا قاتىساتىن رەسپۋبليكالىق قۇراما كومانداداعى ءوڭىر وقۋشىلارىنىڭ ۇلەسى باسىم. ال، ولاردىڭ مۇنداي جەتىستىككە جەتۋلەرىنە، ارينە، ءبىزدىڭ ينستيتۋت تۇلەكتەرىنىڭ، ۇستازدارىمىزدىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ەرەن. مۇنى ماقتان ەتەمىز. وبلىستا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن مۇعالىمدەردىڭ دەنى – ينستيتۋت تۇلەكتەرى. ولار وسى سالاعا سۇبەلى ۇلەس قوستى، كەلەشەكتە دە قوسا بەرمەك.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن

فاريدا بىقاي،

«ەگەمەن قازاقستان» .

پاۆلودار.