قوعام قايراتكەرلەرى مينيستر پىكىرىنە ءۇن قوستى


ناۋرىز مەرەكەسىن جاڭا ۇلتتىق ۇلگىدە اۋقىمدى ەتىپ وتكىزۋ جونىندە مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ تىلشىسىمەن اڭگىمەلەسكەن (36№, 21 اقپان، 2018 جىل) بولاتىن. وسىعان وراي ەلىمىزدىڭ ءبىر توپ قوعام قايراتكەرلەرى ءۇن قوسىپ پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
قولداۋعا لايىقتى باستاما
ءمينيسترىمىزدىڭ «ناۋرىز ەڭ اۋەلى بالدىرعاندارعا ارنالۋى كەرەك» دەگەن باستاماسىن قولداۋىمىز قاجەت. ءبارى دە ۇرپاق ءۇشىن، بولاشاق ءۇشىن جاسالىپ جاتقانى جاقسى عوي. جاڭا زامانعا لايىق جاڭعىرىپ، جاڭارىپ وتىرۋ – ۋاقىت تالابى. ونىڭ ۇستىنە بۇل – ءبىزدىڭ ءتول مەرەكەمىز. تۇركى حالىقتارىنا ورتاق مەيرام بولعانىمەن، قازاق دالاسىنىڭ قان- بازارداي قايناعان ءومىرىنىڭ ءمان- ماعىناسىن اشا تۇسەتىن، بەيبىت كۇننىڭ بەسىگىن تەربەتىپ، ەل بىرلىگىن نىعايتاتىن، سالت- ءداستۇر، ادەت- عۇرپىمىزدى قايتا جاڭعىرتىپ وتىراتىن ايتۋلى كۇن. ارينە، مۇنداي ايتۋلى شارانى ەل بولىپ قولعا الىپ، قولداۋىمىز كەرەك. اسىرەسە، بۇل شارادا جۇمىلا كوتەرەتىن جۇكتىڭ سالماعى ونەر ادامدارىنا تۇسەتىنى بەلگىلى. سوندىقتان مەن وسى رۋحانيات سالاسىندا جۇرگەن بارلىق ارىپتەستەرىمدى، ۇلتىمىزدىڭ ۇلى مەيرامى – ءاز ناۋرىزدى ءوز دەڭگەيىندە ۇرپاققا ۇلاعات ەتۋگە شاقىرامىن.

ءاسانالى ءاشىموۆ،

قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى، كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى

رۋحاني جاڭعىرۋعا ارنالعان جوبا
قازاقستان ناۋرىز تويىن 1988 -جىلدان باستاپ قايتادان اتاپ وتە باستادى. الايدا، بۇگىن ناۋرىز مەرەكەسى كوبىنە قاتارداعى ءىس- شارا رەتىندە تويلانىپ، ساحنالىق قويىلىمدار شەڭبەرىندە عانا اتالىپ ءوتىپ كەلگەنى تاعى راس. ال شىن مانىندە ناۋرىز كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلىپ، تىرشىلىك ۇيقىدان ويانىپ، بارشا دۇنيە جاڭاراتىن، ەجەلگى قازاقي تانىممەن ايتساق «سامارقاننىڭ كوك تاسى ءجىبيتىن» كەزەڭ. ناعىز جاڭا جىل وسى! الايدا، ەلىمىزدە ناعىز جاڭا جىل – ناۋرىزعا دايىندىق رەسمي جاڭا جىلعا قاراعاندا مۇلدە ەلەۋسىز جۇرگىزىلەدى دەگەن رەنىشتەر كوپتەپ كەزدەسەدى. ارينە، ءقازىر زامان باسقا، تالاپ باسقا بولعاندىقتان ەندىگى جەردە ەلدىڭ ناۋرىز تويىن اتاپ وتۋگە قوياتىن تالابى دا جاڭارا تۇسەتىنى زاڭدىلىق. وسى ورايدا ەل قالاۋىنىڭ تامىرىن ءدوپ باسىپ، ناۋرىز مەرەكەسىن جاڭاشا اتاپ وتۋگە ۇسىنىس جاساعان ەلىمىزدىڭ مادەنيەت سالاسىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلىنىڭ ءتول مەرەكەمىزدى قالاي اتاپ ءوتۋ كەرەكتىگىن كورسەتكەن ويلارى – ۇلتىمىزدىڭ شىن مانىندە رۋحاني جاڭعىرۋىنا باعىت بەرەتىن ىرگەلى جوبا دەپ ويلايمىن. سوندىقتان بۇل باستامانى قولداپ، ونداعى ايتىلعان ويدىڭ جۇزەگە اسۋىنا بارشامىز اتسالىسۋعا ءتيىسپىز. ەلباسىمىزدىڭ ۇلت بولاشاعىنا نەگىزدەلگەن «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ستراتەگيالىق باعدارلاماسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ، ناۋرىز مەيرامىن ۇلىقتاۋدى قولعا العان مينيستر قوعامنىڭ بارلىق سۇرانىسىن ەسكەرە كەلە، ەڭ ءبىرىنشى ۇلگى كورسەتۋدى مادەنيەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنەن تالاپ ەتۋى زاڭدىلىق. بيىلعى ناۋرىز مۇلدە باسقا رەڭكتە وتەتىندىكتەن وسىناۋ ءتول مەرەكەمىزدى اتادان جەتكەن ءداستۇرىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى زامان تالابىمەن ۇندەستىرە وتىرىپ بارىنشا جوعارعى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرۋ – پارىزىمىز دەپ بىلەمىز. بالا كەزىمىزدە اۋىلدا وتەتىن ناۋرىزدا ءاربىر ءۇي ناۋرىزكوجە پىسىرەتىن. ناۋرىزكوجە باستالعاندا كوجەنىڭ الدىن «بالانىڭ كوڭىلى – تازا، تىلەۋى – وڭ» ، – دەپ بالالارعا ىشكىزەتىن. ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلىنىڭ ناۋرىزدى ەڭ اۋەلى بالدىرعاندارعا ارنالعان مەيرام ەتۋ كەرەك دەگەنى سول ءداستۇردى قايتا جاڭارتۋ دەپ بىلەمىز. جالعىز ول عانا ەمەس، ناۋرىز مەيرامىن اتاپ ءوتۋدى بىرنەشە سالاعا جىكتەي وتىرىپ، وسى مەرەكەنىڭ اياسىندا ۇلتتىق كيىم مەن ۇلتتىق اسحانانىڭ ابىرويىن كوتەرۋگە، ادامداردى تاتۋلىققا جەتەلەيتىن بابادان جەتكەن «امال ءداستۇرىن» جاڭعىرتۋعا، ناۋرىز مەيرامىنىڭ وزىندىك سيمۆولىن بەكىتۋگە ۇندەۋى، باقۋاتتى ادامداردى قايىرىمدىلىققا شاقىرۋى كوكەيگە قونىمدى قۇندى باستاما دەپ ەسەپتەيمىن.

گۇلميرا مۇحتاروۆا،

الماتى وبلىسى «ەسىك» قورىق- مۋزەيى ديرەكتورى

تانىمدىق ماڭىزى زور
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى  نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسى ەلىمىزدەگى رۋحاني كەڭىستىككە تىڭ سەرپىلىس اكەلگەنى ءمالىم. وسى سوقتالى دۇنيەمەن ۇندەس، مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ تىلشىسىمەن كەلەلى اڭگىمە جۇرگىزگەن ەكەن.

اتالمىش اڭگىمەدە مينيستر سوڭعى جىلدارى ناۋرىز مەيرامىنىڭ بۇقارالىق سيپاتىنان ايىرىلىپ، ساحنالىق شوۋعا اينالىپ، استا- توك داستارقان مەن جەڭىل- جەلپى ساۋىق- سايراننىڭ تاساسىندا قالىپ، و باستاعى تالىمدىك- تانىمدىق ماڭىزى ازايىپ بارا جاتقانىنا الاڭداۋشىلىق بىلدىرەدى. سوندىقتان دا ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى – ءاز- ناۋرىزدىڭ تاربيەلىك ءمانىن ارتتىرىپ، مازمۇنىن بايىتۋدا جاڭاشىل يدەيالار ۇسىنادى. ءوز ويىن ء«يا، ازداعان جۇرتشىلىقتىڭ قىزىقتاۋىنا عانا اينالعان فولكلورلىق قويىلىم كورىنىسىنەن اسپاي جۇرگەنى راس. سول سەبەپتى مەرەكەنىڭ وزىنە سايكەس ايشىقتارىن تۇلەتە وتىرىپ، فولكلورلىق- ەتنوگرافيالىق اۋقىمنان جالپى قازاقستاندىق مەرەكە دارەجەسىنە جەتكىزۋىمىز كەرەك. بۇل ماسەلەدە ۇلتتىق نامىس پەن رۋحاني بولمىسىمىزدى جاڭعىرتۋ دەگەن اسقاق وي جاتىر» ، دەپ تۇيىندەيدى.

ناۋرىز مەيرامى ەڭ الدىمەن، بالالاردىڭ كوكەيىندە وشپەستەي بولىپ ۇيالاۋى قاجەت ەكەنىنە توقتالادى مينيستر. شىنىمەن دە ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى – بالدىرعاندارىمىزدىڭ بالالىق بال شاعىندا ساناسىنا تۇيگەن دۇنيە ومىرشەڭ بولارى حاق. وسى رەتتە، مەيرامنىڭ ەڭ  اۋەلى بالالار ءۇشىن جان ەلىتەرلىك مازمۇنى بولۋ كەرەك ەكەنى قۋانا قۇپتارلىق جايت. سونىمەن بىرگە ميفولوگيالىق بەينە – قىدىر [ قىزىر] اتانىڭ بۇل بۇقارالىق مەيرامداعى ورىنى ءالى ناقتىلانباعانىن تىلگە تيەك ەتىپ، ناقتى جولىن ۇسىنىپ، تەرەڭ وي- تولعانىسىن بىلدىرەدى.

مينيستر اڭگىمەسى سانادا سارتاپ بولىپ قاتتالعان كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى، ەل ەسىندە ىزگى ارەكەتتەرىمەن جاتتالىپ قالعان جەتپىسىنشى جىلدارداعى مادەنيەت ءمينيسترى ءى. وماروۆتىڭ ۇرپاققا جازعان حاتىن ەسكە ءتۇسىردى. زامانىندا ىلەكەڭنىڭ: «حالىق مۇراسى دەگەنىم – اسىرەسە، سول ءداۋىر، زاماندار كوشىندە ءوزىڭنىڭ قايتالانباس، توزباس، قاسيەتىمەن بىزگە دەيىن جاساپ كەلگەن ءان، كۇي، مۋزىكا مۇراسى، داستاندار، جىرلار تۇيدەگى.   بۇلار – مەنىڭ كوزىمە دە، كوڭىل سارايىما دا حالقىمنىڭ اسا مىقتى تۇلعاسى، سىن- سيپاتى بولىپ ەلەستەيدى. وسىلاردى جاڭعىرتسا، جاڭارتسا وسى ءوز ءداۋىرىمىزدىڭ قاجەت- مۇقتاجىنا، قىزمەتىنە بار بوياۋ، كەستەسىمەن جەتكىزە جاراتۋ مىندەتى الدىمىزدا تۇرا بەرەدى.. .» – دەگەن تولعانىسى مەن بۇگىنگى رۋحانيات باسشىسى ا. مۇحامەدي ۇلىنىڭ جوعارىداعى وي ءورىمى  رۋحتاس، ساباقتاس، نيەتتەس ەكەنى بايقالادى.

«.. ء.داۋىرىمىزدى دارىپتەپ، اسىل مۇرامىزدىڭ بەدەرىن ايشىقتاۋدا ورنى ەرەكشە بۇل مەرەكەنى قازاق حالقى «جاقسىلىقتىڭ باستاۋى» دەپ ۇعادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا: «جاڭا تۇرپاتتى جاڭعىرۋدىڭ ەڭ باستى شارتى – سول ۇلتتىق كودىڭدى ساقتاي ءبىلۋ. ونسىز جاڭعىرۋ دەگەنىڭىز قۇر جاڭعىرىققا اينالۋى وپ- وڭاي» – دەپ ايتقان ءسوزى بار» ، – دەپ اتاپ وتكەن ا. مۇحامەدي ۇلى: «بۇگىندە ۇلتتىق تۇيسىك، تاريحي سانانى سىرىپ قويىپ ۇلتتىق كوركەم دۇنيە جاساۋعا تالپىناتىن «سۋرەتكەرلەر» ءۇشىن ايتىلعانداي ءتىپتى. «سىرتى جىلتىراعاننىڭ ءبارى التىن ەمەس» ، – دەمەكشى، قۇرعاق، بۋتافورلىق سىرتقى ءپىشىن ۇلت جان دۇنيەسىنىڭ ايناسى ەمەس قوي؟ ۇلتتىق دۇنيەنىڭ مازمۇنى ۇلتتىق كودتان ءتىن تارتپاسا، بوس كەۋەك بولارى انىق. سول سەبەپتى دە الدىمەن جادىمىزدى بايىتىپ، سوسىن جاڭا ارەكەتتەرگە بارعانىمىز دۇرىس- اۋ.. .» – دەگەن ۇسىنىس ايتادى. ويلانارلىق بايلام.

وسى رەتتە تاعى دا  ءىلياس وماروۆتىڭ جازباسى جاڭعىرادى: «.. .شىنىندا ويلاڭىزدارشى، ءبىزدىڭ وسى قازىنامىزدى دۇنيە كولەمىندە قاي ونەرپاز حالىقپەن جارىسا، بولسا دا جاراستىرا، جارقىراتا كورسەتسە، ءبىزدىڭ باي تاريحىمىز، ارعى- بەرگى ءوتىپ كەتكەن جولىمىز ايان دا انىق بولماس پا ەدى؟ سوندا عانا بارىپ، اسا باي كونە مۇرا مەن جاڭا ونەردىڭ قۇشاقتاسا قابىسىپ، ۇلاسا وركەندەگەنىن كورەر ەدىك.. .» .

ءيا، الدىڭعى تولقىن اعالارىمىزدان قالعان وزىق ۇلگىلەر بار. ونى بۇگىنگى بۋىن تولىقتىرىپ، جاڭاشا ءتۇر، مازمۇن، ءار بەرىپ، ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن جالپىحالىقتىق مەرەكەگە اينالدىرۋدىڭ تىڭ جوبالارىن، ومىرشەڭ باستامالارىن ۇسىنعانىنا ءوز باسىم قۋاندىم. وسى ورايدا، ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلىنىڭ ەل باسىلىمىندا ايتىپ وتكەن جوعارىداعى وزەكتى ويلارىن، كوكەيكەستى ۇسىنىستارىن كوپ بولىپ نەگە قولداماسقا؟

ۇلان ءنۇسىبالى،

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى