مەملەكەتتەن تەگىن بەرىلەتىن دارىلەر ساتىلىپ جاتىر.. .


ەلىمىزدە ءارتۇرلى سوزىلمالى سىرقاتتار بويىنشا ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇرعان 2,5 ملن ادام تەگىن ءدارى الادى. بۇل – تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى شەڭبەرىندە مەملەكەتتىڭ ناۋقاستارعا جاساپ وتىرعان ءبىر قولداۋى. الايدا بۇل دارىلەردىڭ ءبارى بىردەي يەسىنە ۋاقتىلى جەتە بەرمەيدى. سەبەبىن سۇراي قالساڭىز، ەمدەۋ مەكەمەلەرى گاپتىڭ ءبارى تەندەردە ەكەنىن ايتىپ قۇتىلادى. بۇعان حالىق شىنىمەن دە سەنىپ جۇرگەن. سويتسەك تەگىن ءدارىنى ساتىپ، ناۋقاستىڭ ۇستىنەن كۇن كورىپ جۇرگەندەر دە بار ەكەن.
جاقىندا استانا قالاسىنىڭ مەديتسينا سالاسىنداعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەرى كوتەرىلگەن القالى جيىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ  تەگىن ءدارى- دارمەك الدى دەپ كورسەتىلگەن كەي ناۋقاستاردىڭ  شىن مانىندە ەشقانداي ءدارى الماعانىن ايتىپ قالدى. مينيستر بيۋدجەتتىڭ اقشاسىن تالان- تاراجعا سالعاندار جازاسىز قالمايتىنىن جەتكىزدى. ءدال وسى ماسەلە دۇيسەنبى كۇنى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن 2018 -جىلعا ءدارى- دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە ارنالعان بريفينگتە دە ءسوز بولدى.  وسىعان بايلانىستى ءجۋرناليستىڭ ساۋالىنا جاۋاپ بەرگەن «دارىلىك زاتتاردى، مەديتسينالىق بۇيىمداردى جانە تەحنيكانى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعى» باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ارنۇر نۇرتايەۆ ءمينيستردىڭ ءسوزىن راستاپ، تەگىن بەرىلۋگە ءتيىس دارىلەر ساتىلىمعا شىعارىلعانىن، مۇنداي جۇزگە جۋىق دەرەك انىقتالعانىن مويىندادى.  ونىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەتتەن تەگىن بەرىلەتىن دارىلەر ناۋقاستىڭ اتىنا جازىلعانىمەن، شىن مانىندە يەسى ول پرەپاراتتاردى الماعان. ا. نۇرتايەۆتىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا ماسەلەنىڭ ءمان- جايى انىقتالىپ جاتىر. «2017 -جىلى ەكى ميلليونعا جۋىق ءدارىنىڭ رەتسەپتى بەرىلگەن. ەكى ميلليون رەتسەپتىڭ ءتيىستى ادامىنا تولىق كولەمدە  جەتكەن- جەتپەگەنىن تەكسەرۋ ءۇشىن ءبىرتالاي ۋاقىت قاجەت. مينيستر ناۋقاستارعا بەرىلگەن بارلىق رەتسەپت بويىنشا ساراپتاما جۇرگىزۋدى تاپسىردى. ازىرگە جۇزگە جۋىق ءدارىنى بەرمەي قالۋ وقيعاسى راستالدى. تەكسەرۋ ءالى دە جالعاسادى. ايىپتىلاردى ءتيىستى ورگاندار انىقتايتىن بولادى» ، دەيدى ا. نۇرتايەۆ.

وسىلايشا ءدارى- دارمەك سالاسىنداعى تاعى ءبىر بىلىقتىڭ بەتى اشىلعانداي بولدى. دەنساۋلىعى دىمكاس، وزدەرى ءدارىنىڭ كۇشىمەن اۋپىرىمدەپ ارەڭ جۇرگەن ناۋقاستاردىڭ ۇستىنەن كۇن كورىپ، دارىلەرىن ءدارىحاناعا ساتىلىمعا قوياتىن پاسىقتار بار بولىپ شىقتى. ال جۇرتشىلىق وزدەرىنە تيەسىلى ءدارىنى ۋاقتىلى الا الماي، كەيبىرەۋى امالسىزدان قالتاسىنان اقشا شىعارىپ ساتىپ الىپ قينالىپ ءجۇر.. .

ءدارى- دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا تاعى ءبىر ماسەلە بار. قازىرگى دارىلىك پرەپاراتتار وريگينال جانە گەنەريك بولىپ ەكىگە بولىنەدى. تەندەر ارقىلى كەلەتىن دارىلەردىڭ كوبى گەنەريك دارىلەر، ياعني نەگىزگى اسەر ەتۋشى ءدارىنىڭ كوشىرمە نۇسقاسى. بريفينگتە ا. نۇرتايەۆ ەكى ءدارىنىڭ ءبىر- بىرىنەن ەشقانداي ايىرماشىلىعى جوق ەكەنىن، قاۋىپسىزدىگى، تيىمدىلىگى جاعىنان بىردەي ەكەنىن ايتتى. تەندەر ارقىلى كوبىنە گەنەريك دارىلەردىڭ كەلەتىنى – ونىڭ باعاسى الدەقايدا ارزان. ءبىراق دارىگەرلەر نەگە مەملەكەتتەن تەگىن بەرىلەتىن دارىلەر تىزىمىنە ەنگەن پرەپاراتتاردى پايدالانباي، ناۋقاستاردى ونىڭ انالوگى بولىپ تابىلاتىن باسقا دارىلەردى ساتىپ الۋعا كەڭەس بەرەدى؟ بۇل جەردەگى ماسەلە، نە الگى گەنەريك دارىلەر ساپاسىز بولىپ تۇر، نە اۋرۋحانالار مەن ەمحانالار تەگىن بەرىلەتىن ءدارىنى ساتىپ تاۋىسىپ، ونى ناۋقاستاردىڭ ەسەبىنەن ءوندىرىپ الادى. ءبىز بۇل ساۋالدى بريفينگ بارىسىندا «سك- فارماتسيا» كومپانياسىنىڭ ءبولىم باسشىسى باتىيحان الدانوۆقا قويدىق. ونىڭ ايتۋىنشا، قالپىنا كەلتىرىلگەن گەنەريك ءدارىنىڭ تيىمدىلىگىنە كۇمان كەلتىرمەسە دە بولادى. دارىگەرلەردىڭ ناۋقاستارعا باسقا ءدارىنى جازىپ بەرۋ سەبەبى، ولاردىڭ ساناسىندا ءتۇپنۇسقا دارىلەردىڭ اسەر ەتۋى جوعارى دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسىپ قالعاننان بولۋى كەرەك.

قازىرگى كۇندە رەسپۋبليكادا 49 اۋرۋ بويىنشا 400-دەن استام ءدارى  2,5 ملن پاتسيەنتكە  تەگىن بەرىلەدى. تەگىن جانە جەڭىلدىكپەن بەرىلەتىن دارىلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى ەلىمىزدە 2005 -جىلى ىسكە قوسىلعان. باعدارلاما جەرگىلىكتى جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلادى. تەگىن ءدارى سوزىلمالى اۋرۋلارعا، ياعني جازىلمايتىن سىرقاتتارعا، تەك ءدارىنىڭ كۇشىمەن عانا جۇرەتىندەرگە بەرىلەدى. مۇنداي اۋرۋلاردىڭ العاشقى تىزىمىندە قانت ديابەتى تۇر. ەكىنشىسى – ارتەريالىق گيپەرتەنزيا بولسا، ءۇشىنشىسى ونكولوگيالىق جانە قان اۋرۋلارىنا بەرىلەتىن پرەپاراتتار. مىنە، وسىنداي كۇردەلى ناۋقاستارعا بەرىلەتىن ءدارىنى ساتىلىمعا شىعارىپ جۇرگەندەر قاتاڭ جازالانۋى ءتيىس.

جالپى، بيىلعا ءبىرىڭعاي ديستريبيۋتوردىڭ ءتىزىمى بويىنشا 151,59 ملرد تەڭگەگە ءدارى- دارمەكتىڭ 1037 اتاۋى ساتىپ الىنعان. بۇل مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ جالپى قاجەتتىلىگىنىڭ 88 پايىزىن قۇرايدى. 2018 -جىلعا ساتىپ الۋ كەزىندە 17 ملرد- تان استام تەڭگە ۇنەمدەلگەن، جىل سوڭىنا دەيىن بۇل سان ەداۋىر وسەتىن بولادى. ۇنەمدەلگەن قارجى قوسىمشا ءدارى- دارمەك ساتىپ الۋعا باعىتتالماق.

قىمبات توقتامۇرات،
«ەگەمەن قازاقستان»