فونوگرامماعا توقتاۋ بولا ما؟

سوڭعى ۋاقىتتا جۇرتتىڭ فونوگرامماعا قارسى نارازىلىعى وتقا ماي تامىزعانداي ءورشىپ تۇر. ساحنادا ورىندايتىن اندەرىن كومپيۋتەردىڭ كومەگىمەن ايتۋشىلار مەن اۋزى جىبىرلاپ تۇرعانمەن داۋىسى فونوگراممامەن قابىسپاي، ۇيلەسپەي، ءتىپتى ايدالاعا قيىس كەتىپ جاتقانىنا قىمسىنبايتىن، ۇيات سانامايتىن ءباتشاعارلار حالىقتىڭ ىزا- كەگىن ابدەن قايناتىپ ءبىتىردى. ءان ايتسا، جانىن جەپ ايتاتىن دالالىق ءداستۇرلى تۇما بۇلاقتاردىڭ سىڭعىرى بىرتە- بىرتە كوز ۇشىنان جىلىستاپ بارا جاتقان كەرۋەننىڭ كوشىندەي سانادا سۇلبالارى كومەسكىلەنە ەلەس بەرەدى.
«انشىلەر حالىقتى الداماسىن، كوزبوياۋشىلىققا بارماسىن. ءان كەشىنەن رۋحاني ازىق الىپ، دەمالۋعا كەلگەن قاراپايىم قارا حالىق قىپ- قىزىل اقشالارىن تەككە كەتىرىپ، الدانعاندارىنا نالىپ، كوڭىلدەرى سۋ سەپكەندەي پۇشايمان بولىپ شىعادى. ماسەلەن، بىرەۋدىڭ اقشاسىن الداپ- سۋلاپ بويعا ءسىڭىرىپ كەتۋ زاڭ بويىنشا قىلمىس بولىپ سانالادى. ال نەگە وسى تاقىلەتتەس تەرىس ارەكەتتەر، ونەردەگى قيامپۇرىس كورىنىستەر زاڭ جۇزىندە رەتتەلمەيدى؟ كوشەدەگى توناۋ مەن الداپ- ارباۋدان مىناداي جالعان جولمەن پايدا تابۋدىڭ قانداي ايىرماشىلىعى بار؟ دەيسىز عوي، ارينە. ويتكەنى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە فونوگراممامەن ءان سالۋعا تىيىم سالىنباعان. سول سەبەپتى اسىرەسە ءان ونەرىندە بەتىمەن كەتۋشىلىك بەلەڭ الا باستادى. ءقازىر اقشاسىن قايدا شاشارىن بىلمەي جۇرگەن بايشىكەشتىڭ بالاسىنىڭ كيەلى ساحنانى ەرىككەننىڭ ەرمەگىنە اينالدىرىپ، جۇلدىز اتانىپ شىعا كەلۋى ەشكىمنىڭ تاڭدانىسىن تۋعىزبايدى. ساحنانىڭ كيەسى، يەسى دەگەن قۇدىرەتتەن قورىقپايتىن بۇل نەعىلعان تارتىپسىزدىك؟ كەڭەس وداعى قۇرامىنداعى بۇرىنعى رەسپۋبليكالاردىڭ كوبىسىندە ءقازىر فونوگرامماعا قاتاڭ تىيىم سالىنعان دەپ ەستىگەن قۇلاعىمىزدا جازىق جوق. ساحنادا كوزبوياۋشىلىققا باراتىن حالتۋرشيكتەرگە ايىپپۇل سالىپ تاستاعان نەمىستەن، قىتايدان ونەگە الساق، قازاقتىڭ قولىن كىم بايلاپ وتىر؟ دامىعان ەۋروپا ەلدەرىنە جەتەيىك دەسەك، وندا دا فونوگرامماعا جول بەرىلمەيدى ەكەن. وركەنيەتتى ەلدەردىڭ وزىعىنان ۇيرەنىپ، توزىعىنان جيرەنەتىنىمىز قايدا قالدى ءبىزدىڭ؟ ماتىندەرى بىتىقى- شىتىقى اندەردىڭ، بەينەباياندارى تۇرمىستىق ويلاردان اسپايتىن ءانشىسىماقتاردىڭ ارامشوپتەي قاۋلاپ كەتۋىنىڭ سەبەبى سوندا. كوزبوياۋشىلىق ءۇشىن ەشكىم جاۋاپقا تارتىلىپ جاتقان جوق. ساحنادا اۋزىن جىبىرلاتىپ، كوزىن جىپىلىقتاتىپ تۇرعان 4-5 ءمينوتى ءۇشىن 4-5 مىڭ تەڭگەنى سىپىرىپ قالتاعا باسىپ كەتە بارادى. جاندى داۋىسقا ارتىعىراق ءمان بەرىپ، فونوگرامما قۇرعىردىڭ كوزىن قۇرتۋعا كىرىسىپ كەتكەن الاتاۋدىڭ ارعى بەتىندەگى ايىر قالپاقتى قىرعىز باۋىرلار ەكەش جوقپىز با سوندا؟ ادامنىڭ تاڭداۋ قۇقىعى الدىڭعى ورىندا تۇراتىن كەيبىر دەموكراتيالىق ەلدەردە وعان رۇقسات بەرىلگەنمەن، شىعارماشىلىق كونتسەرتتەردىڭ افيشاسىندا ءاننىڭ فونوگراممامەن ورىندالاتىنى جازىلىپ تۇراتىن كورىنەدى.

كومپيۋتەرلىك داۋىس كۇشەيتكىشپەن اۋەندەرىن، اۋەزدەرىن مىڭ قۇبىلتقانمەن مۇنداي تايازدىقتىڭ اقىرى جاقسىلىققا اپارىپ سوقتىرماسىن، قيادان قىزىل نارسەنى شالسا، قىلقىنا قيقۋ سالاتىن الا قانات ساۋىسقان بۇلبۇلدىڭ ورنىن ءولىپ قالسا دا باسا المايتىنىن تۇسىنبەيتىندەرى جامان. ءبىراق بارىنەن دە فونوگراممانىڭ ارقاسىندا ءانشى اتانىپ جۇرگەندەر مەن دومبىرادا، قوبىزدا، جالپىحالىقتىق مۋزىكالىق اسپاپتا شىنايى ونەر كورسەتەتىن ونەر يەلەرىنىڭ اراجىگىن اجىراتىپ، «مىناۋ – دۇرىس، اناۋ – قاتە» دەپ تازا ءونىمدى بيىكتەتە قوشەمەتتەپ، ال قويىرتپاقتى قوقىس جاشىككە سۇرىپتاپ وتىرعان ەشكىم جوق. مىنە، بار سىر سوندا.

وڭاي ولجا، جەڭىل جولمەن تابىسقا كەنەلۋ ەكىنىڭ ءبىرىن انشىگە اينالدىرعان زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىمىزبەن، ءتۇبى الدامشى اتاقتىڭ ەرتە مە، كەش پە، ءبارىبىر تامىرى قيىلادى. بەت- پەردەسى اشىلادى. لاپ ەتىپ جانىپ، لىپ ەتىپ وشەدى. ءبىزدىڭ كەيبىر ءانشىسىماقتاردىڭ بەينەباياندارىنىڭ سيقى قانداي؟ شەتەلدىك قىمبا- ا- ات كولىككە ءمىنىپ كەتىپ بارا جاتادى. كوپقاباتتى ۇيلەرىن، ءىشى تولى التىن جالاتىلعان جيھازدارىن جاريا ەتەدى. جاپسىرما كىرپىكتەرىن، قىزىل- جاسىل كويلەكتەرىن، باتتاسقان بوياۋلارىن، الەم- جالەم اشەكەيلەرىن اسپەتتەيدى. قازاقى ميدىڭ قاۋاشاعىنا سىيمايتىن نارسەلەردى ناسيحاتتايدى. وسى ارقىلى كىمنىڭ دەڭگەيى قاي جەرگە دەيىن وسكەنىن باعامداي بەرەسىز. مۇندايدا بىزدەگى شىركىندەر الەمدىك دەڭگەيدەگى ونەر جۇلدىزدارىنان نەگە ۇلگى- ونەگە المايدى ەكەن- اي دەيسىڭ. حالىق ءانشىنىڭ كونتسەرتىنە ءتۇرى- باسىن كورۋ ءۇشىن ەمەس، ساحناداعى بيازى ونەرىن، جاندى داۋىسىن تىڭداپ، رۋحاني ءلاززات الۋ ءۇشىن باراتىنىن ۇعىناتىن كەز جەتتى عوي بولماسا. كومپيۋتەرمەن جوندەلگەن، تازالانعان، قىرنالعان، جونىلعان نۇسقالار تەليەۆيزيالىق جوبالاردىڭ تالابىنا جاۋاپ بەرۋى مۇمكىن- اۋ. ال ءبىراق كوپشىلىك جينالعان القا- قوتان باسقوسۋلاردا، كونتسەرتتىك زالداردا وتىرىك ەرىن جىبىرلاتىپ، التى قىردان اتاعىڭدى اسىرا المايسىڭ. سوندىقتان حالىق تەككە الدانىپ قالماۋى ءۇشىن الدىن- الا ء«ان فونوگراممامەن ورىندالادى» ، بولماسا «جاندى داۋىستا شىرقالادى» دەپ جارناماسى مەن افيشالارىنا مىندەتتى تۇردە جازىلۋى تالاپ ەتىلۋى كەرەك. سودان سوڭ جۇرت بارا ما، بارماي ما، وزدەرىنىڭ قۇقى.

قاراشاش توقسانباي،
«ەگەمەن قازاقستان»