ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى. كەلىنشەكتىڭ بالاسى (باللادا)

كەلىنشەكتىڭ بالاسى (باللادا)

كەلىنشەكتىڭ بالاسى (باللادا)

جاڭا ۋايىم جاماعان ەسكى قايعى –
جالعىزدىقتىڭ جۇرەگىن وسقىلايدى.
ەرسىز ءۇيدىڭ ەڭسەسىن ەزە باسىپ،
تاعى دا ءبىر قالاعا كەش قۇلايدى.

بوساعادا تۇر ءۇنسىز سۇراق اۋىر:
قايدا بارماق سۇراپىل مىنا ءداۋىر؟..
بيىگىنە جەتەر مە، بەسىگىنەن
بەينەتىنە ءبىر ءوزى شىداعان ۇل.

جالعىز باسقا كۇن – تىربىڭ، تۇندەر – نالا،
ونى ءسىرا كورەدى كىمنەن عانا؟..
اق قاعازداي جۇقارعان جۇيكەسىنە،
تاعى تيدى ەسىكتەن كىرگەن بالا.

بولتىرىكتەي ءبۇرىسىپ جارالانعان،
جاۋىنگەردەي جاۋتاڭداپ جازالانعان.
كىرگەن بالا – ءوز ۇلى ون جاستاعى،
تاعى تاياق جەپ كەپتى بالالاردان.

– ەز- اۋ، – دەيدى كەلىنشەك كۇيىپ كەتىپ،
– ەز- اۋ، – دەيدى جەلكەدەن ءتۇيىپ، زەكىپ.
– نە بولدى ەندى، ءبىر جەرىڭ اۋىردى ما؟
– كىم ول؟ – دەيدى قايتادان ءيىپ كەتىپ.

– ەرىك، – دەدى،
كەلىنشەك قايتا اينالدى.
– تاعى سول ما؟
تاعى دا ايقايلادى:
– سەنەن جاسى كىشى عوي، جەتپەي مە ءالىڭ؟
– جەتەدى ءالىم…
ارى قاراي ايتا المادى.

– جەتسە نەگە، سورلى ەدىڭ قانداي عانا؟
ارىنداعان اشۋدان تانبايدى انا.
– جەتەدى ءالىم، – دەدى ۇلى قاتۋلانىپ،
– ء بىراق ونىڭ پاپاسى بار عوي، ماما!..

سولق ەتتى مي، كوز الدىن تۇمان باستى،
سۇرتە المادى جانارعا تۇنعان جاستى.
باعالانعان بالداي دەپ ءتاتتى ءومىردىڭ،
ءبىر سويلەمى شىعار بۇل ۋدان دا اشى.

جاساعانمەن ءبىر جاۋاپ قايتارماق ءتۇر،
وعان ەندى قانداي ءسوز ايتا الماق بۇل؟
«اكەم قايدا، قايدا اكەم؟ » دەگەن داۋىس،
تار كەۋدەنىڭ ىشىندە ايعايلاپ تۇر.

ءوز داۋىسىن ءوزى ەستىپ ساناداعى،
وي شىڭعىرىپ، ءجۇزى ءۇنسىز قابارادى.
كەۋدە كەرگەن ايقايدى كەرى يتەرىپ،
كەڭىردەكتەن جۇتىنىپ سازارادى.

وتكەن كۇننىڭ وتكىنشى «جىرىن» الگى،
سۇراماستاي بولاتىن ۇلى ماڭگى.
ء«بىراق ونىڭ پاپاسى بار عوي، ماما!»
و شەرلى ءسوز!
جاڭعىرىپ تۇرىپ الدى.

قان قۇيىلىپ قاپيا زەردەسىنە،
ەسەڭگىرەپ، كەلگەندەي ەندى ەسىنە.
قوس قولىمەن ءوز باسىن ءوزى سۇيەپ،
ءىلبىپ باسىپ كىردى انا بولمەسىنە.

نايزاعايدان اتىلعان وت سىڭايلى،
كوكىرەگىن قاق ءتىلىپ ءوتتى قايعى.
كوتەرىلگەن كەۋدەدەن اساۋ اعىن،
جانارىنىڭ جاعاسىن سوققىلايدى.

ەندى ۇققانداي بالا ەمەس، زار ەكەنىن،
ەندى ۇققانداي اكە ەمەس، انا ەكەنىن.
جالعىزى عوي جالعىزى،
جالعىزىنىڭ،
جالعىز عانا تىلەگى بار ەكەنىن…

سىرتتا بوران، سىقىرلاپ قىس سۇيەگى،
قىراۋ باسقان تەرەزە جىپسيەدى.
ەكى جالعىز وتىرعان ەكى بولمە،
ەرەگەسكە تۇسكەندەي تۇكسيەدى.

«ماما، – دەيدى ىشىنەن، مەن ەمەسپىن،
شىدار ەدىم بارىنە ەرەگەستىڭ.
«كەلىنشەكتىڭ بالاسى» دەگەندە ولار،
شىدامادىم، شىداماي توبەلەستىم…

– اكەم بار، – دەپ ايتا الماي ەش بالاعا،
توبەلەستىم شىداماي كەش مەنى، انا.
ۇقساس نەگە سەنىمەن فاميليام،
ولاي ەمەس كلاستا ەش بالادا».

ءسابي – جۇرەك نە سىرىن جاسىرادى،
ءبىر مۇڭىنان ءبىر مۇڭىن اسىرادى.
«اكەسى ولگەن بالا بار ءبىراق ونى،
اكەسىنىڭ اتىمەن شاقىرادى».

– ايتشى، ماما، ايتپايسىڭ اتىن نەگە؟
ۇيگە ءبىزدىڭ سۇقپايدى ول باسىن نەگە؟
ولگەن بولسا ەگەردە مولداعا ايتىپ،
وقىتپايمىز جۇمادا حاتىم نەگە؟..

سان ساۋالدار جالىنى شارپىپ وتكەن،
كىم تۇسىنەر جاس جاننىڭ زارپىن وكتەم.
جاسى ونعا جەتكەنشە و، قۇدىرەت،
قانشا ۋايىم جۇرەگىن جانشىپ وتكەن.

ءبىر بولمەدە بوزدايدى بالا – جۇرەك،
ءبىر بولمەدە سىزدايدى انا – جۇرەك.
وسكەن سايىن بالاسى قۋانۋشى ەد،
وسكەن سايىن الاڭى بارادى ۇدەپ.

«جالعىز عانا تىلەكپەن جەتسىن دەگەن،
ق ۇلىنىم- اي، كۇنىڭنەن ەس بىلمەگەن،
جالعىز ءوزىم جولىڭا جانىمدى ساپ،
كەم، قور بولماي ەشكىمنەن ءوسسىن دەپ ەم…»

بيىل جازدا اۋىلعا ەرتپەك ەدى،
بارماي قويىپ، اناسى سوككەن ونى.
«مىناۋ كىمنىڭ بالاسى؟ » دەپ قادالىپ،
سۇراي بەرگەن شالداردى ول جەك كورەدى.

ءقازىر سولاي، ومىرلىك بۇرالاڭدا،
جاۋاپ بەرىپ قاسقايىپ تۇرا الار ما؟
كۇمىلجيتىن كۇن كەلەر ەرتەڭ ءالى،
ەر جىگىتتىڭ ءۇش جۇرتىن سۇراعاندا.

ويحوي، وسىناۋ زاماندا ار قۇلاعان،
قانشا جۇرەك كەۋدەدە قان جىلاعان.
قالدى قايدا قازاقتىڭ قايران كۇنى،
جەتىم جىلاپ، جەسىرى قاڭعىماعان؟

اناسى – سور، سامايىن سور اعارتقان،
اكەسى – قور، قاۋقارسىز كوز الارتقان.
وتاعاسىز وڭ جاقتان «وتاۋ» شىقتى- اۋ،
كەشىرە گور، بىزدەردى و جاراتقان!..

تويدا شاپقان تايىنا جۇلدە بايلاپ،
ءوز اۋىلى، ءوز جەرى جۇرگەن ويناپ.
اكەسى ولگەن كەي بالا سورلى ەمەس- اۋ،
اۋلەتىمەن وسەتىن بىرگە قايناپ.

تالقىلانعان تاعدىرلى كەشۋى بار،
بىرەۋ كەلىپ سيپارعا كەكىلى بار.
قابىرعادان قان كەشكەن بۇل قازاقتا،
ءوستى قانشا جەتىم قىز، جەتىم ۇلدار.

دۇشپانىڭنىڭ باسىنا بەرمەسىن دەر،
بۇل جەتىمنەن وزگەشە ول جەتىمدەر.
«مەنىڭ اكەم ەل قورعاپ سوعىستا ولگەن» ،
دەپ قاسقايىپ جەتىلدى سول جەتىمدەر.

سول اكەلەر وققا ۇشىپ قامالىندا،
جاتقان شاقتا بەرىسپەي اجالىنا.
ۇل- قىزىنىڭ بەينەسى قالعان شىعار،
ەڭ سوڭعى رەت اشىلعان جانارىندا…

قۇداي ايداپ تۇبىندە ءبىر اكەلەر،
دەگەن ءۇمىت ەمەستەي ءسىرا، سونەر.
تانىمايتىن ۇل- قىزى تىلەكشى بوپ،
جەر بەتىندە ءجۇر قانشا ءتىرى اكەلەر.

بىرەۋگە بار، بىرەۋگە زارداي ءومىر،
ىرعالاسىڭ تامىرى بارداي ءومىر.
جەتى اتاسى تۇگىلى ءبىر اكەنىڭ،
دەرەگى جوق قاڭباقتاي قانداي ءومىر؟

بارادى ءومىر سىناپتاي سىرعىپ اعا،
كىمدى اياماق، جۇباتپاق كىمدى عانا؟ !
ون جاستاعى جەتىمنىڭ وبالىمەن،
وينايدى- اۋ كەپ وپاسىز تۇنگى قالا.

دەرتتەي مەڭدەپ جايىلىپ جانعا بار مۇڭ،
دىزىلدايدى ۇشىنداي قانداۋىردىڭ.
ەلەۋرەيدى ماس قوعام شەرىن ءىشىپ،
شەجىرەدەن اداسىپ قالعان ۇلدىڭ.

قۇتىرىنعان اق بوران دالاداعى،
مۇڭعا ۇلاسىپ ۇدەيدى ساناداعى.
ەكى جالعىز وتىرعان ەكى بولمە،
ەرەگەسكە تۇسكەندەي قابارادى…

ەكەۋى دە ءبىر- ءبىرىن جانىعانداي،
ەكەۋى دە بىرەۋدى ساعىنارداي…
ەكى كىرپىك ايقاسپاي ارپالىسار،
ۇزاق ەدى قاڭتاردىڭ تاڭى قانداي…

ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى

 

3 پىكىر