ازامات اسۋى


قازاق باسپا ءسوزىنىڭ قاراشاڭىراعى «ەگەمەننىڭ» ءىرى دە ىرگەلى ۇجىمىندا ءوزىنىڭ كاسىبي قارىم- قابىلەتىمەن دە، ازاماتتىق پايىمپاراساتىمەن دە ورنىن ويىپ الىپ جۇرگەن ورىنباي بالمۇرات عۇمىرناماسىنداعى تاعى ءبىر بەدەرلى بيىككە كوتەرىلىپ وتىر. قاتارلاسىڭنىڭ ءقادىرىن ۇعۋعا قايىرىلۋ ءۇشىن مۇرشاڭ جەتپەي جۇرگەن مىنا ءبىر زۋلاعان ۋاقىتتا ورەكەڭمەن تانىسىپ، قاتار جۇرگەنىمىزگە دە وتىز جىلدىڭ ورمەگى اۋىپتى. وسى جىلدار كەرۋەنىندە مەن ورىنباي تىلەپباي ۇلىن ادامگەرشىلىك ۇستانىمعا بەرىك ادام رەتىندە تانىدىم.
سوناۋ سەكسەنىنشى جىلداردىڭ ورتاسى بولاتىن. ون پايىزدان ءسال اساتىن قازاعى بار تسەلينوگراد قالاسىندا جۇرەگىنىڭ نامىسى اتويلاعان ۇلتجاندى ازاماتتار وبلىستىق گازەت، راديو جانە تەليەۆيدەنيە سياقتى شىعارماشىلىق ۇجىمدارعا شوعىرلانعان بولاتىن. تۋرا 1983 -جىلدىڭ جازىندا سوناۋ تاشكەنت قالاسىنان ءبىر ازامات كەلىپ، تسەلينوگراد وبلىستىق تەليەۆيدەنيەسىنىڭ دىبىس رەجيسسەرى بولىپ قىزمەتكە ورنالاستى. تاشكەنت پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ مەحانيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن جاس مامان بىردەن بىلىكتىلىك تانىتىپ، تەليەۆيدەنيەنىڭ تەحنيكالارىن ۇرشىقشا ءيىرىپ اكەتتى. تسەلينوگراد وبلىستىق تەليەۆيدەنيەسىنىڭ تاجىريبەلى باسشىسى ۆلاديمير وكۋن ورىنبايدىڭ بۇل قابىلەتىن بىردەن بايقاپ، كوپ ۇزاماي ونى وپەراتورلىق قىزمەتكە اۋىستىردى. مىنە، وسى كەزدەن باستاپ ورىنباي بالمۇرات تسەلينوگرادتىق ات توبەلىندەي ۇلتجاندى ازاماتتاردىڭ قاتارىنان تابىلدى.
جەتى جىلدان استام وبلىستىق تەليەۆيدەنيەدە جەمىستى جۇمىس اتقارىپ، ورەكەڭ 1991 -جىلى العاشقىدا قالالىق «اقمولا اقيقاتى» ، كەيىننەن اقمولا وبلىستىق «ارقا اجارى» گازەتىنە ءفوتوتىلشى بولىپ قىزمەتكە اۋىستى. وبلىستىق گازەتتىڭ ءفوتوتىلشىسى دەگەن – وڭىردەگى ۇلكەن ءبىر تۇلعا. ءفوتوتىلشىنىڭ وبلىس وڭىرىندە كىرمەگەن ۇجىمى، ارالاماعان ەلدى مەكەنى جوق دەسەك، ارتىق ايتقاندىق ەمەس. گازەتتە 15−20 جۋرناليست بولسا، ءفوتوتىلشى – جالعىز. كوكتەمگى ەگىس، كۇزگى وراق، مال تولدەتۋ، مال قىستاتۋ سياقتى جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىمەن قاباتتاسىپ كەلىپ جاتاتىن ناۋقاندىق جۇمىستاردا جۋرناليستەردىڭ بارىمەن سول جالعىز ءفوتوتىلشى جۇرەدى. تاجىريبەلى ءفوتوتىلشى ورىنباي بالمۇرات ەكەۋمىز ءبىر كەزدەردە جابىلىپ قالعان تورعاي، كوكشەتاۋ وبلىستارىنىڭ اۋداندارى قوسىلىپ ىرىلەنگەن اقمولا وبلىسىن تالاي- تالاي شارلاعانىمىز دا شىندىق. وبلىستىق گازەتتەردىڭ ءمۇيىزى قاراعايداي ەشبىر ءجۋرناليسى «مەن وبلىستىڭ ءبىرىنشى باسشىسىمەن ءجيى- ءجيى ساپارلاس بولدىم» ، دەپ ماقتانا المايتىنى انىق. ال ورىنباي بالمۇراتتىڭ «01» «ۆولگانىڭ» ارتىندا شالقايا وتىرىپ، وبلىستىڭ ءبىرىنشى باسشىسى اندرەي براۋنمەن ءىسساپارعا شىققانىن تالاي كوردىك.
ءومىر اتتى وسى ءبىر ۇزاق ساپاردا اركىمنىڭ وزگەگە ۇقساماس ءوز سوقپاعى بار. اركىم ءوز سوقپاعىن حال- قادەرىنشە ءماندى دە ماعىنالى وتكىزگىسى كەلەدى. بۇل رەتتە بىرەۋلەر ەپتىلىك تانىتىپ، اۋىردىڭ ۇستىمەن، جەڭىلدىڭ استىمەن ءجۇرىپ- اق دەگەنىنە جەتىپ جاتسا، ەندى بىرەۋلەر بەينەتتىڭ اشى ءدامىن تاتا ءجۇرىپ، ادال ەڭبەك، جەكە قابىلەتىمەن ماقسات بيىگىنە كوتەرىلەدى. مىنە، بۇگىن الپىستىڭ اسقارىنا قادام باسقان بەلگىلى فوتوجۋرناليست ورىنباي تىلەپباي ۇلى دا وزگەگە ۇقساماس ءوز سوقپاعىن قاراپايىم قابىلەتىمەن سومدادى. 1999 -جىلدان بەرى ەل گازەتى «ەگەمەن قازاقستاندا» سوقپاعىن شىڭداپ، جەمىستى ەڭبەگىن جالعاستىرىپ كەلەدى. سوناۋ ءبىر كەڭەس زامانىندا وزبەكستان سۋ شارۋاشىلىعىن باسقارعان مارقۇم اكەسى تىلەپباي بويىنا ءسىڭىرىپ، ۇلاعات ەتكەن ادالدىقتى ءارقاشان تەمىرقازىق ەتىپ ۇستانعان ول ءوز سوقپاعىنا بەينەتى مول فوتوجۋرناليستيكانى مانسۇق ەتتى. فوتوجۋرناليستيكا اتتى وسى ءبىر تىلسىم الەمدەگى وتىز جىلدان استام ەڭبەك جولىندا ونىڭ وزىندىك قولتاڭباسى، ءىزىن جالعاستىرار ءىزباسارلارى دا بارشىلىق. ءيا، ورەكەڭنىڭ سومداعان سوقپاعى شىمىر، ازاماتتىق ۇستانىمى بولاتتاي بەرىك.
ورىنباي اقار- شاقار بەرەكەلى شاڭىراقتىڭ تۇعىرى. ومىرلىك جارى قورلان ەرحان قىزى ەكەۋى ءۇش بالا ءوسىرىپ، ءتورت- بەس نەمەرە ءسۇيىپ وتىر.

جىلقىباي جاعىپار ۇلى،  
«ەگەمەن قازاقستان»