اۋىت مۇقيبەك. الىپتارى قازاقتىڭ

(بالالارعا بازارلىق)
1. ابىلاي حان
ابىلاي اتام حان بولعان،
حاندىققا ءدال تاڭدالعان.
اداستىرماي قازاعىن،
الىپ شىققان سان جولدان.

بولعان ەلگە سىيلى ادام،
باتىرلاردى جيناعان.
كۇندە اتتانىپ جورىققا،
جاۋ قالماعان تيماعان.

كوز اشپاعان سوعىستان،
جەبەلەرى كوپ ۇشقان.
بار قازاقتىڭ ارمانى،
ءبىر ارنادا توعىسقان.

ءبىر كۇن تىنىش جاتپاعان،
ءبىر ءسات تىنىم تاپپاعان.
بۇكىل قازاق دالاسىن،
جاۋدان امان ساقتاعان.. .

ول باسقارعان جەرىندە،
ىققان كوكجال ءبورىڭ دە.
تۇرۋ كەرەك ابىلاي،
ءار قازاقتىڭ تورىندە.

2. قابانباي باتىر
قارۋ تۇسپەي قولدان،
ايازداردا توڭعان.
ابىلايدىڭ قابانباي،
باس باتىرى بولعان.

قۋباس اتىن ءمىنىپ،
جورىقتاردا ءجۇرىپ،
ۇرىستاردا جەڭگەن،
جاۋدىڭ بەتىن ءتىلىپ.

جاۋىنا ول قاتال جان،
ابىلايدان باتا العان.
باتىرلاردىڭ باسى بوپ،
دارابوز دەپ ات العان.

3. بۇحار جىراۋ
بۇحار جىراۋ وتتى ادام،
قورىقپاعان بوپسادان.
«اي ابىلاي!» – دەگەندەء،
ابىلاي دا توقتاعان.

حان، باتىرلار كۇللى،
وعان قۇلاق ءتۇردى.
توقسان جاسقا دەيىن،
وردا ىشىندە ءجۇردى.

ۇقساپ جاندى شامعا،
جىر تولعادى تاڭعا.
قايمىقپاستان جەتكىزدى،
حالىق مۇڭىن حانعا.

4. تولە بي
زاماندا اناۋ كونە،
بي بولىپتى تولەء.
باستاعاندار كەلدى وعان،
ۇمىتتەرى سونە.

سۇلتان بارىپ، حان بارىپ،
جۇرگەن ەلگە ساندالىپ.
بيلىك ايتتى بي اتام،
قارا قىلدى قاق جارىپ.

جازىعى جوق سان جان،
امان قالعان داردان.
«تۋرا بيدە تۋعان جوق!» ،
دەگەن سودان قالعان.

5. ماحامبەت وتەمىس ۇلى
ايتا بەرسەم اتاڭ كوپ،
سونىڭ ءبىرى ماحامبەت.
ول دا جاۋىن جايراتقان،
يساتايمەن قاتار كەپ.

جورىقتاردىڭ كەشەگى،
باتىرى دا، شەشەنى.
«حان ەمەسسىڭ، قاسقىرسىڭ.. .» –
دەگەن ەرىڭ وسى ەدى.

جورىقتاردىڭ كەشەگى،
باتىرى دا، شەشەنى.
«ەڭكۋ- ەڭكۋ جەر شالماي.. .» –
دەگەن اقىن وسى ەدى.

بويىندا بار باتىلدىق،
جارقىلداتتى جاسىن قىپ.
قوس قاناتى ەدى عوي،
باتىرلىق پەن اقىندىق.

جاۋعا نايزا سالعاندا،
قان ساسىعان مايداندا.
ماحامبەتتىڭ ايباتى،
بولۋ كەرەك بار جاندا!

6. ىبىراي التىنسارين
جاقسىنىڭ بول دوسى،
جامانداردان شوشى.
«كەل، بالالار، وقىلىق!» ،
دەگەن اتا وسى.

جۇتساڭ ءبىلىم بالىن،
الدان اتار تاڭىڭ.
جاققان اتا وسى،
بىزگە ءبىلىم شامىن.

سوناۋ قيىن تۇستاعى،
بوس وتپەگەن قىس- جازى
بىلسەڭ تاعى وسى اتاڭ،
ۇستازداردىڭ ۇستازى!

7. اباي قۇنانباي ۇلى
اباي اتام ۇلى،
ۇلى اللانىڭ قۇلى.
بۇكىل قازاق دالاسىن،
كەتتى ارالاپ جىرى.

جاق بولدى ول اققا،
قىزىقپادى تاققا.
بولام دەسەڭ كەمەڭگەر،
اتا ولەڭىن جاتتا.

مەنەن الساڭ كەڭەس،
ەلدىڭ قامىن جەپ ءوس.
اباي ءسوزىن بىلمەگەن،
ناعىز قازاق ەمەس!

8. شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى
الىپتاردىڭ قاتارىن،
تولىقتىرعان شاكارىم.
كورىپ پە ەدىڭ كەۋدەسىن،
جاۋىپ تۇرعان ساقالىن.

بەكەر اتى شىعا ما،
ءسوزىن دە ونىڭ ۇق انا!
ۇلى ابايدىڭ شاكىرتى،
اسىپ تۋعان عۇلاما.

ەڭبەگى بار سان ىزگى،
وعان قازاق قارىز- دى.
ارالاعان ساپارلاپ،
مەككەنى دە، پاريجدى.

ءسويتىپ جەر دە، ەل كورگەن،
قىسىلعانعا دەم بەرگەن.
اراب، پارسى، تۇرىكتىڭ.. .,
ءتىلىن تۇگەل مەڭگەرگەن.

شىعارىپتى ءاندى دە،
ءومىرى ۇزاق اڭگىمە.
حيسسالارى ءتىپتى كوپ،
اتى قالدى ماڭگىگە.

9. ءاليحان بوكەيحان ۇلى
بولدى ءاليحان كوسەم،
ءسوز باستاعان شەشەن.
ول تۇرعاندا ەلگە،
كەتكەن ەمەس ەسەم.

بىردە قىزىل، بىردە اق،
بولدى ەلىمدى قىرماق.
وتكەن عاسىر بولدى ول،
تاۋەلسىز ەل قۇرماق.

ايتقانىندا تۇردى،
ۇلتقا مويىن بۇردى.
الاش وردا دەگەن،
ۇكىمەتتى قۇردى.

جاۋى بولىپ كۇشتى،
سەرگەلدەڭگە ءتۇستى.
قازاق ءۇشىن تۋعان ەر،
بولىپ شىقتى ء«ىستى» .

جالعان ايىپ تاقتى،
اباقتىعا جاپتى،
ساتىلمادى، ساتپادى،
اقىرى جاۋ اتتى.

10. احمەت بايتۇرسۇن ۇلى
عىلىمداعى باس ادام،
سوزدەن ورنەك قاشاعان.
بىلەسىڭ بە بۇل اتاڭ،
الىپپەنى جاساعان.

قازاعىمنىڭ ءور ۇلى،
ءتىلدىڭ قىزىل كورىگى.
الاش وردا كوسەمى،
ءاليحاننىڭ سەرىگى.

الاش بولعان ۇرانى،
ەل ەسىندە ءجۇر ءالى.
الىپپەنى اشقاندا،
بايتۇرسىنوۆ تۇرادى.

11. ءمىرجاقىپ دۋلات ۇلى
ءمىرجاقىپتىڭ دۋلاتى،
قازاققا ونىڭ شۋلى اتى.
قوي باستاعان سەركە ەدى،
جانىپ تۇرعان ءورت ەدى.

اتىرام دەپ تاڭدى،
جالىن بولىپ جاندى.
بويىن كەرنەپ كەگى،
«ويان، قازاق!» دەدى.

ءسويتىپ، بابام تەكتى،
ءبىزدى وياتىپ كەتتى.

12. مۇحتار اۋەزوۆ
بولعانمەنەن قۇشتار،
ەشكىم دە جوق ۇقسار.
قازاق قارا ءسوزىنىڭ،
حاس شەبەرى مۇحتار.

تانيدى الىپ الىپتى،
ومىرىنە قانىقتى.
ۇلى ابايدى الەمگە،
ۇلى مۇحتار تانىتتى.

بىلىمدەرى كولدەي،
تۇرا المايسىڭ تونبەي.
ەكەۋىن تەڭ اتايمىز،
ءبىر- بىرىنەن بولمەي.
اجە ءالديى
(نەمەسە بۇگىنگىنىڭ بەسىك جىرى)
1
ءالدي- ءالدي، اق بوپەم،
اق بەسىككە جات، بوپەم.
ءاپ- ءايبات قىپ ءوزىڭدى،
قانداي انا تاپتى ەكەن.

ورىنىڭنان تۇر، ايىم،
نەگە سولعىن شىرايىڭ.
قويدىڭ اپپاق مايىمەن،
ءون- بويىڭدى سىلايىن،

سەنى كوپتەن كۇتىپ ەم،
كورپەڭە ءجۇن ءتۇتىپ ەم.
قاندىرايىن ءشولىڭدى،
اق ەشكىنىڭ سۇتىمەن.

تۇننەن ءقازىر كۇن ۇزىن،
نان جەمەيسىڭ ءبىر ءۇزىم.
ىشسەڭ، تاعى بەرەيىن،
بوز بيەنىڭ قىمىزىن.

قاقپادى ءالى ەسىكتى،
شەشەڭ بۇگىن كەشىكتى.
ۇيىقتاي قويشى، بوپەشىم،
تەربەتەيىن بەسىكتى.

2
ءالدي- ءالدي، بوتاشىم،
سيپايىنشى جوتاسىن.
ءالسىن- ءالسىن جىلايدى،
ساعىندى ما اتاسىن.

ەرتە تۇرىپ ازاندا،
اتاڭ كەتكەن بازارعا.
اكەلەدى قوي ساتىپ،
ەت اسامىز قازانعا.

بولەپ قويسام تەرلەيسىڭ،
جىلاپ تىنىم بەرمەيسىڭ.
باستى قوناق مۇجىسىن،
ال، قۇلاعىن سەن جەيسىڭ.

سەن جۇرەتىن جول ءالى،
قىزىقتارعا تولادى.
قۇلاق جەگىش بالاقان،
قۇيما قۇلاق بولادى.

تاۋدىڭ سوعىپ سامالى،
ءتۇن باسادى دالانى.
جاقسى بالا الديمەن،
بىردەن ۇيىقتاپ قالادى.

3
ءالدي- ءالدي، قۇلىنىم،
سىرتقا ەستىلىپ تۇر ءۇنىڭ.
ۋانبايسىڭ سەن نەگە،
كەتتى نەگە تىنىمىڭ.

اتاڭ بۇگىن كوتەرسىن،
قارىزىن سەن وتەرسىڭ.
كوپ جىلايسىڭ باقىرىپ،
ءانشى بولار ما ەكەنسىڭ.

اجەڭ بۇگىن كوتەرسىن،
ونى دا ەرتەڭ وتەرسىڭ.
اياعىڭدى سەرمەيسىڭ،
دوپشى بولار ما ەكەنسىڭ.

اعاڭ بۇگىن كوتەرسىن،
ءوزىڭ دە ەرجەتەرسىڭ.
جىبىرلايدى ساۋساعىڭ،
كۇيشى بولار ما ەكەنسىڭ.. .

تاۋسىلعان جوق ءان- كۇيىم،
دەدىڭ، مىنە، قالعيىن.
جاقسى بالا تىڭدايدى،
اجەسىنىڭ ءالديىن.

4
ءالدي- ءالدي، اق قوزىم،
اق بەسىككە جات، قوزىم.
جۇمباق ايتىپ بەرەيىن،
شەشۋىن سەن تاپ، قوزىم.

اتىپ قالدى تاڭ، بىلەم،
ايتىلماعان قالدى نەم؟
جۇمباقتى ءالى شەشەسىڭ،
ءتىلىڭ شىقسىن الدىمەن.

«اقىرىن ءجۇر، انىق باس» ،
جىگىت بولىپ قالىپتاس.
ايتاسىڭ با جاڭىلماي،
ايتىپ بەرسەم جاڭىلتپاش.

اناڭ سەنىڭ دەم السىن،
اكەڭ سەنىڭ دەم السىن.
جاڭىلتپاش تا ايتاسىڭ،
«ر» – عا ءتىلىڭ كەپ السىن.

تىنىش ۇيقتا، جات ەندى،
مازالاما تاتەڭدى.
ءتىلىڭ شىقسىن، ۇيرەتەم،
ماقالدى دا، ماتەلدى.

تامشىسىنداي جاڭبىردىڭ،
ءنارى بولعان تاندىردىڭ.
«بەسىك جىرى» اناسى،
قازاقتاعى بار جىردىڭ.

بەسىك ءۇشىن تالدى يگەم،
تەربەتەيىن ءان- كۇيمەن.
قازاعىمنىڭ بار جىرى،
باستالادى «الديدەن» .

5
ءالدي- ءالدي، قۇلىنىم،
جەلبىرەگەن تۇلىمىڭ.
قۇلاعىڭا قۇيىپ ءوس،
بوزتورعايدىڭ شىرىلىن.

ءبىل باباڭنىڭ ورلىگىن،
ءبىل دالاڭنىڭ كول، قۇمىن.
كوكەيىڭە ءتۇيىپ ءوس،
ءتورت تۇلىكتىڭ ءتول جىرىن.

نامىس ءۇشىن سالعاندا ەل،
بايگەلەردە الدان كەل.
قازاقستان وتانىڭ-
كىندىك قانىڭ تامعان جەر.

كوشىن العا تارتاسىڭ،
ءبىل ەلىڭنىڭ كارتاسىن.
قاراشىقتاي قورعاي ءبىل،
ءار ءشوبى مەن ءار تاسىن.

قازاق دەگەن سۇيىكتى ەل،
بارىڭدى وعان ءيىپ بەر.
سوندا سەنىڭ مارتەبەڭ،
الاتاۋداي بيىكتەر.

ءبىل ابايدى كەمەڭگەر،
ۇلگى السىن سەنەن دە ەل.
سوندا سەنىڭ تامىرىڭ،
تەڭىزدەيىن تەرەڭدەر.

حالىعىڭ از، دالاڭ مول،
تىلەيمىن اق ساعان جول.
ءبارىن ايت تا، ءبىرىن ايت،
الدىمەنەن امان بول.

6
ءالدي- ءالدي، ءالديىم،
دەمەيسىڭ ءبىر قالعيىن.
ءوز حالقىڭنىڭ ءتىلىن ءبىل،
تارتىپ ۇيرەن بار كۇيىن.

ايتقانىما قاراعىن،
ءتىلىمدى الساڭ، جارادىڭ.
ءوز حالقىڭنىڭ ءدىنىن ءبىل،
ۇيرەن جانە بار ءانىن.

دالانىڭ دا ءتىلىن ءبىل،
انانىڭ دا ءتىلىن ءبىل.
سوندا ساعان توبەدەن،
نۇرىن شاشار كۇنىڭ كىل.

اۋىلدىڭ دا ءتىلىن ءبىل،
جاۋىڭنىڭ دا ءتىلىن ءبىل.
ءتىلىن ءبىلىپ كوپ ەلدىڭ،
ەڭ بيىككە تۋىڭدى ءىل.

تۇلپاردىڭ دا ءبىل ءتىلىن،
سۇڭقاردىڭ دا ءبىل ءتىلىن،
تىلدە ەكەنىن ءبىل تاعى،
دۇنيەنىڭ كىلتىنىڭ.

7
ءالدي- ءالدي، اق بوتام،
اق بەسىككە جات، بوتام.
ء«الدي، ءالدي، ءالدي!» – دەپ،
ۋانبايسىڭ، قاقپاسام.

قازاعىمدا ءان، كۇي كوپ،
سان شىرقادىق، سان بيلەپ.
ۇيىقتامايتىن بوپ الدىڭ،
تەربەتپەسەم، الديلەپ.

ءوتتى زامان قىرىنداپ،
قالدىم امان جىرىمدى اپ.
مەن الديلەي باستاسام،
سەن ۇيىقتايسىڭ پىرىلداپ.
ءالدي!
ءالدي!!
ءالدي- اي!!!

.. . جاقسىسى
جەمىستەردىڭ جاقسىسى،
قاربىز بەنەن قاۋىن.
مەكەنىڭنىڭ جاقسىسى،
دالاڭ مەنەن تاۋىڭ.

قۇستارىڭنىڭ جاقسىسى،
بۇركىت پەنەن سۇڭقار.
اڭ مەن مالدىڭ جاقسىسى،
جولبارىس پەن تۇلپار.

تولدەرىڭنىڭ جاقسىسى،
قۇلىن مەنەن كۇشىك.
كيىمىڭنىڭ جاقسىسى،
بورىك پەنەن ىشىك.

جەرلەرىڭنىڭ جاقسىسى،
اتىراۋ مەن ارقا،
ازىعىڭنىڭ جاقسىسى،
قازى مەنەن قارتا.

سۋلارىڭنىڭ جاقسىسى،
كولدەر مەنەن بۇلاق.
سۋسىنىڭنىڭ جاقسىسى،
قىمىز بەنەن شۇبات.

قامقورىڭنىڭ جاقسىسى،
اجە مەنەن اتا.
تىلەكتەردىڭ جاقسىسى،
اتا بەرگەن باتا.

كىتاپتاردىڭ جاقسىسى،
كوركەم «اباي جولى» .
ال، بالانىڭ جاقسىسى،
بىلگەن بالا سونى!

ەسىك
كومەكتەسەم اناما،
تەربەتەمىن بەسىكتى.
كىرىپ- شىقسام دالاعا،
جاۋىپ جۇرەم ەسىكتى.

كىلەمدەردى قاقپاسام،
شاڭ باسادى ۇنەمى.
جازدا ەسىكتى جاپپاسام،
ۇيگە شىبىن كىرەدى.

بوساعادان اتتاسام،
كورەم ءاپپاق دالانى.
قىستا ەسىكتى جاپپاسام،
اتام توڭىپ قالادى.

پينگۆين
مۇز مۇحيتتا ماڭگى ولاردىڭ مەكەنى،
ايلالارى ءبىر باسىنا جەتەدى.
سۋ استىنان ىستىقتاسا ءبىر ۋاق،
مۇز بەتىنە شىعادى دا كەتەدى.

مۇز تۇحيتتا ماڭگى ولاردىڭ مەكەنى،
قايعىلارى ءبىر باسىنا جەتەدى.
مۇز بەتىنەن توڭعان كەزدە قالتىراپ،
مۇزداي سۋعا تۇسەدى دە كەتەدى.

سيىرلار
جەل سوعادى كەيدە ۇدەپ،
قىس كورپەسىن جايادى اق.
قىستا سىيىر جەيدى دەپ،
ءشوپ جيدى اتام مايالاپ.

اتام قىرعا جول شەكتى،
وتقا جاعار قي ىزدەپ.
ال، سىيىرلار سول ءشوپتى،
شاشىپ جاتىر مۇيىزدەپ.

تاي جارىس
اۋىلى الىس كۇزدىڭ،
جەمىسىن جەر ءۇزىپ.
كوك جايلاۋدا ءبىزدىڭ،
جارىس بولدى قىزىق.

دانا دەگەن بالا،
تايعا ءمىنىپ شاپتى.
قۇستاي ۇشىپ دالا،
ارتتا قالىپ جاتتى.

قىزدى تايدىڭ قانى،
شىقتى ءيىسى تەردىڭ.
بۇرقىرادى شاڭى،
تۇياق تيگەن جەردىڭ.

ءالى ءدوڭ مەن ساي بار،
دانا ءقازىر الدى.
ارتتا قالعان تايلار،
شاڭ استىندا قالدى.

شاباندوزدى تانىپ،
كەلە جاتقان زۋلاپ.
كومبەدەگى حالىق،
ۇران سالدى شۋلاپ.

ءسويتىپ تايى ونىڭ،
وق بويى وزىپ كەلدى.
الدى تىككەن جولىن،
تاڭ قالدىرىپ ەلدى.

اجەسى ۇلعا پانا،
جۇمىلعانشا كوزى.
قۋانىپ ءجۇر دانا،
جۇگىرگەندەي ءوزى.

ماۋسىم
كوكتەم كەلىپ شۋاقتى،
جىلعالاردان سۋ اقتى.

جاز كەلدى دە ىستىق،
كولگە بارىپ تۇستىك.

كۇز كەلدى دە سالقىن،
ءدان جينادى حالقىم.

قىس كەلدى دە سۋىق،
تىقتى ۇيگە قۋىپ.. .

توبەلەس
تەنتەك بالا ەرمەك،
شىقتى قولىن سەرمەپ.
وعان قارسى احان،
الىپ ۇشتى باقان.

انا جاقتان تىلەك،
كەلدى ءتۇرىپ بىلەك.. .
ۇلعايعان سوڭ دابىر،
اجىراتتى سابىر.

اقىل ايتىپ سوسىن،
دوستاستىردى دوسىم.

نۇرسۇلتان دا ءبىر كەزدە بالا بولعان.. .
كەلە جاتقان جاڭىلماي دانا جولدان،
نۇرسۇلتان دا ءبىر كەزدە بالا بولعان.
مىنا اياقپەن دوپ تەپكەن زىر جۇگىرىپ،
تاياق تۇسپەي قوي باققان انا قولدان.

جۇققان بويعا كەڭدىگى دالاسىنىڭ،
كەيىن ءبىلدى قايناعان قالا سىرىن.
اكەسىنىڭ بەرەتىن اتىن اكەپ،
سۋىن تاسىپ بەرەتىن اناسىنىڭ.

جولدا قالعان جەرى جوق ءبىر ءىسىنىڭ،
ەلىنە ارناپ كەلەدى كۇنى- ءتۇنىن.
قارىنداسىن جەتەكتەپ ءتاي- ءتايلاعان،
اق بەسىگىن تەربەتكەن ءىنىسىنىڭ.

تۋعان جەرى ءۇشقوڭىر- جاسىل ايماق،
تاۋ وزەنى جاتادى تاسىپ ايلاپ.
ساباعىن دا ۇنەمى «5» – كە وقىعان،
دوستارىمەن الىسقان اسىق ويناپ.. .

ءبىراز بولدى ونى الەم تانىعالى،
كەلە جاتىر جاسىنداي جانىپ ءالى.
بەتىن اشىپ وقىسا «الىپپەنىڭ» ،
بالا كۇنىن ول- داعى ساعىنادى.

استانا
جايقالىپ جەلەگى،
كەڭەيىپ كولەمى،
استانام كۇن ساناپ،
كوركەيىپ كەلەدى.

شابىتىم تۇر تاسىپ،
ءجۇرمىن ءان شىرقاسىپ.
اقوردام الىستان،
تۇر، انە، نۇر شاشىپ.

كەتپەيتىن مۇلدە ەستەن،
مەنىمەن بىرگە وسكەن،
بايتەرەك بار تاعى،
اسپانمەن تىلدەسكەن.

بابالار ءمۇسىنى،
تارتادى كىسىنى.
گۇلدەر دە جايقالدى،
ءار الۋان ءپىشىنى.. .

بالامىز باعى بار،
جوعىمىز تابىلار،
بارىندە نۇر اتام،
قولىنىڭ تابى بار.

ارىپتەردىڭ اڭگىمەسى
1. جاقسى ءارىپ پەن «جامان» ءارىپ
ۇيات بولدى ءتىلىم كەلمەي،
«سيىر» – عا دا، «قىر» – عا دا
ارىپتەردىڭ ءبارى جاقسى،
«جامانى» تەك «ر» عانا.

ۇيات بولدى ءتىلىم كەلمەي،
«ايىر» – عا دا، «سىر» – عا دا.
ارىپتەردىڭ ءبارى وڭاي،
ەڭ قيىنى «ر» عانا.

«ر» بولماسا، ءالفاۆيتتىڭ،
بولارى حاق ءبىرى كەم.
بار ءارىپتى دۇرىس ايتام،
«ر» – عا كەلسەم مۇدىرەم.

وڭاشادا بار داۋىسپەن،
«ر» – عا كەيدە باسامىن.
كىسى باردا «ر» بار سوزدەن،
تونىمدى الا قاشامىن:

قاشا- قاشا ۇقساپ كەتتىم،
تازى قۋعان تۇلكىگە.
«ر» – دى «ي» – دەپ ايتىپ سالىپ،
قالام با دەپ كۇلكىگە.

2. ەگىز ارىپتەر
(1)
«و» مەنەن ء«و» اۋەل باستا،
ەگىز تۋعان «بالا» ەكەن.
عۇمىر كەشىپ كەلە جاتىر،
ەكەۋى دە جانە تەڭ.

ء«ۇ» مەن «ۇ» دا اۋەل باستا،
ەگىز تۋعان بالا ەكەن.
قاتار ءجۇرىپ كەلە جاتىر،
ولار- داعى جانە تەڭ.

«گ» مەن «ع» دە اۋەل باستا،
ەگىز تۋعان «بالا» ەكەن.
قول ۇستاسىپ كەلە جاتىر،
بۇلار- داعى جانە تەڭ.

ەل ولاردى كورگەن كەزدە،
شاتاسقان- اۋ شاماسى.
بەلىن سىزىپ بەلگى ساپتى،
بىرەۋىنىڭ اناسى.

«و» – نى ەگەر، ء«و» – دەپ قالساڭ،
ء«ۇ» – ءنى ەگەر، «ۇ» دەپ قالساڭ،
«گ» – نى ەگەر، «ع» – دەپ قالساڭ،
بۇزىلار ءسوز قىرسىعىپ.
تەك، ولاردى ءبولىپ تۇرعان،
بەلىندەگى ءبىر سىزىق.
(2)
«ن» مەن «ڭ» دا اۋەل باستا،
ەگىز تۋعان «بالا» ەكەن.
جول جۇرۋمەن كەلە جاتىر،
ەكەۋى دە جانە تەڭ.

«ك» مەن «ق» دا اۋەل باستا،
ەگىز تۋعان بالا ەكەن.
عۇمىر كەشىپ كەلە جاتىر،
ەكەۋى دە جانە تەڭ.

«ن» مەنەن «ك» ۇل بولعاسىن،
وزگەرمەستەن قالىپتى.
«ڭ» مەنەن «ق» قىز بولعاسىن،
سىرعا تاعىپ الىپتى.
(3)
«ە» مەنەن «Ë» اۋەل باستا،
ەگىز تۋعان «بالا» ەكەن.
قولتىقتاسىپ كەلە جاتىر،
ەكەۋى دە جانە تەڭ.

«ە» – گە ءبىزدىڭ ەلىمىزدەن،
ەرتەدەن- اق ءمانساپ ءتيدى.
ال، سىڭارى «Ë» بولسا،
شەتەل اسىپ قالپاق كيدى.

سان ۇيرەتۋ
– ءنول، – دەشى.
– ءنول!
– سان ۇيرەتەم كەل!
***
– ءبىر، – دەشى.
– ءبىر!
– مەكتەپكە كەپ كىر!
***
– ەكى، – دەشى.
– ەكى!
– جاقسى وقۋعا بەكى!
***
– ءۇش، – دەشى.
– ءۇش!
– جينا بويعا كۇش!
***
– ءتورت، – دەشى.
– ءتورت!
– ءوشىر بولسا ءورت!
***
– بەس، – دەشى.
– بەس!
– ساباقتان قالما كەش!
***
– التى، – دەشى.
– التى!
– «5» الىپ شالقى!
***
– جەتى، – دەشى.
– جەتى!
– العان ۇيات «2» !
***
– سەگىز، – دەشى.
– سەگىز!
– ىنىڭە تاماق جەگىز!
***
– توعىز، – دەشى.
– توعىز!
– قولىڭا ال قوبىز!
***
– ون، – دەشى.
– ون!
– سان بىلگەنىڭ ءجون!

مازاقتامالار
سىناعىم جوق ەلدى،
سوقتىرعىم جوق جەلدى.
قىلىقتاردى جامان،
مازاقتاعىم كەلدى:
***
سۇلتان دەگەن سوتقار،
سوتقارلاردى توپتار.
سوتقارلاردىڭ قولىندا،
جۇرەدى ىلعي شوقپار.
***
جانتاس دەگەن جالقاۋ،
جۇمساعاندا بارسا- اۋ.
جۇمساي قالساڭ جۇمىسقا،
سىلتاۋى بار التاۋ.
***
ەرمەك دەگەن ەرىنشەك،
تارتادى ىلعي شەگىنشەك.
قالادى ول قاتاردان،
ءبىز الدىعا تەبىنسەك.
***
جالعاس دەگەن جاڭعالاق،
قاعادى ىلعي قاڭعالاق.
بارار جەردەن جاڭىلىپ،
كۇنى بويى ساندالات.
***
ءۇمىت دەگەن ۇمىتشاق،
ءىس قىلمايدى قۇنتتاپ.
كىلتتى ىشكە تاستاپ،
كەتەدى ءۇيدى قۇلىپتاپ.
***
ماقسات دەگەن مىلجىڭ،
تىنبايدى اۋزى ءبىر كۇن.
بوس سوزبەنەن وتەدى،
ون ەكى ايى جىلدىڭ.
***
جەڭىس دەگەن جىلاۋىق،
كوزدىڭ جاسىن بىلاۋىق.
جىلاپ ەدى تاڭەرتەڭ،
بارا جاتىر كۇن اۋىپ.
***
قانات دەگەن قورقاق،
قازاقشاعا شورقاق.
ۇيگە قاشىپ كىرەدى،
شىقسا الدىنان تورپاق.
***
الماس دەگەن اشقاراق،
تاماق كورسە باس سالات.
كەرپىش ناندى ۇيىقتايدى،
باس جاعىنا جاستاپ اپ.
***
قايسار دەگەن قاڭعىباس،
اڭدىپ جۇرەر ءار كۇن اس.
قاڭعىباستىڭ قاشان دا،
بارلىق ءىسى ماندىماس.
***
سامات دەگەن سالاق،
ويلاعانى تاماق.
تۇندە جاتقان توسەگى،
جيىلماستان قالات.
***
ولجاس دەگەن ولاق،
ەمەس ءبىراق شولاق.
جۋا المايتىن بەتىن،
قولى ونىڭ قول- اق!
***
مارات دەگەن ماقتانشاق،
جۇرەدى ىلعي اتتان ساپ.
جارىسقاندا ءبىزدى،
تابالايدى قاپ قالساق.
***
قۇدىش دەگەن قىزعانشاق،
تىعار دوبىن ءبىز بارساق.
تۇرادى ونىڭ كوڭىلى،
سىرعانايتىن مۇزدى اڭساپ.
***
ۇلان دەگەن ۇرى،
جۇمىسقا جوق قىرى.
دوستارىن قان قاقساتىپ،
ءمالىم بولدى سىرى.. .

جارامايدى تۇرىس،
ىسكە باتىل كىرىس!
جامان مىنەز بولسا،
مازاقتاعان دۇرىس!
اۋىت مۇقيبەك
01.06.2017
الماتى1.

1 پىكىر