«نۇرلى جولمەن» «نۇرلى جەرگە» دەيىن.. .


ۇدەمەلى يندۋستريالىق- يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا قانداي جۇمىستار اتقارىلۋدا؟
– جەڭىس ماحمۇت ۇلى، جالپى، دۇنيە ءجۇزى ءۇشىن ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەسى «ماڭگىلىك» ترەند ەكەنى داۋسىز. جانە قازىرگى ەكونوميكالىق ءۇردىستى ينۆەستيتسيالار اعىمى مەن يندۋستريالىق جاڭعىرۋسىز ەلەستەتۋ قيىن. دەمەك، ءبىز بەن ءسىزدىڭ اڭگىمەمىز وسى ەكى باعىتتاعى جۇمىستاردان باستالۋى كەرەك سياقتى.. .
– ارينە. تەك مەن ءوز تاراپىمنان مىنانى ەسكەرتىپ قويعىم كەلەدى: ينۆەستيتسيالار اعىمى مەن يندۋستريالى جاڭعىرۋ جايىنداعى سۇحباتتا ادەمى سوزدەردەن گورى ناقتى تسيفرلار كوبىرەك قولدانىلادى. سوندىقتان مەن مينيسترلىك تاراپىنان اتقارىلعان ناقتى ىستەرگە توقتالايىن.. .
– كەلىستىك. الدىمەن ۇدەمەلى يندۋستريالىق- يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ 2015-2019 -جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنان باستاساق. اسىرەسە، وڭدەۋ سەكتورىنىڭ ۇلەس سالماعى قانداي جانە باعدارلامانىڭ بۇگىنگى اياق الىسى تۋرالى نە ايتاسىز؟
– يندۋستريالىق- يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ، وڭدەلگەن تاۋارلار ەكسپورتىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋ ارقىلى باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم شىعارۋ. دەرەكتەرگە جۇگىنسەك، وتكەن جىلى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ىشكى جالپى ونىمدەگى ۇلەسى 10,7 پايىزعا، ال ونەركاسىپتە 41,5 پايىزعا جەتتى. بۇل ەل ەكونوميكاسىنداعى قايتا وڭدەۋ سەكتورىنىڭ ۇلەسى ارتقانىن كورسەتەدى. 2016 -جىلى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا 878 ملرد تەڭگەنىڭ 130 جوباسى ىسكە قوسىلدى، 10 مىڭنان اسا تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى. ىسكە قوسىلعان كارتا جوبالارى بويىنشا وتكەن جىلى عانا جالپى سوماسى 2,2 ترلن تەڭگەدەن اساتىن ءونىم ءوندىرىلدى. ال بيىل باعدارلاما نەگىزىندە 2 جاڭا ءىرى ءوندىرىس وشاعىن قۇرۋ جوسپارلانعان.
– ءسوزىڭىزدى بولەيىن، مەملەكەت باسشىسى جۇمىسى توقتاپ قالعان جانە جوبالىق قۋاتىن ورىنداي الماي وتىرعان جوبالارعا قاتىستى سىن ايتقان ەدى. سول سىننان ناتيجە شىقتى ما؟  
– مەملەكەت باسشىسى اقپان ايىنىڭ باسىندا وتكەن كەڭەيتىلگەن ۇكىمەت وتىرىسىندا سول كەزەڭدە ماسەلەسى كۇردەلى جاعدايدا تۇرعان 72 جوباعا قاتىستى سىن ايتقان ەدى. بۇل 72 جوبانىڭ جيىرماسى توقتاپ قالعان بولاتىن. قالعان جوبالار  50-30 پايىز ارالىعىنداعى تومەنگى جۇكتەمەمەن جۇمىس ىستەپ تۇردى.  ودان كەيىنگى 2-ايدا ءبىز اكىمدىكتەرمەن جۇمىستى كۇشەيتتىك. بۇل 72 جوبانىڭ ارقايسىسىمەن ءۇش جاقتى ناقتى جۇمىس ىستەۋ جوسپارىنا قول قويىلدى. ولار: ءبىزدىڭ مينيسترلىك، اكىمدىكتەر جانە وسى كاسىپورىنداردىڭ يەلەرى. بۇگىنگى كۇنى 23 جوبا ءوزىنىڭ جوبالىق قۋاتتىلىعىنان 50 پايىزدان ارتىق ءونىم شىعارىپ جاتقانىن ايتا كەتەيىن. 15 جوبا ازىرگە توقتاپ تۇر. مۇنىڭ ىشىندەگى 6 نەمەسە 7 جوبا بۇدان ءارى جۇمىس ىستەمەيدى. ال قالعان جوبالاردى تىعىرىقتان الىپ شىعۋعا مۇمكىندىك بار. جارتى جىل ىشىندە وسى 72 جوبانىڭ جارتىسىنىڭ قۋاتتىلىعىن 50 پايىزعا نەمەسە ودان دا جوعارى كورسەتكىشتە كوتەرىپ، جۇمىس ىستەتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل جاعدايدى ۇنەمى باقىلاۋدا ۇستايتىن بولامىز. اپتا سايىن سەلەكتورلىق رەجىمدە ءار كاسىپورىننىڭ باسشىلارىمەن سويلەسىپ وتىرمىز. اماندىق بولسا، الداعى ۋاقىتتا كاسىپورىندارداعى كۇردەلەنگەن ماسەلەنى تولىق شەشەمىز جانە وعان كوزىمىز جەتىپ وتىر. سوندىقتان، ءسىزدىڭ سۇراعىڭىزعا سىننان وڭ ناتيجە شىعاردىق دەپ تولىق جاۋاپ بەرە الامىن.
– مينيسترلىكتىڭ جۇمىس اۋقىمى ۇلكەن. كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ مىندەتى دە سىزدەرگە جۇكتەلىپ وتىر. ماسەلەن، «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ىلكىمدى ىستەر اتقارىلىپ جاتقانىن بىلەمىز. ناتيجەلى كورسەتكىشتەرىنە توقتالساڭىز.
– ءيا، كولىك ينفراقۇرىلىمىن كەڭىرەك جاڭعىرتۋ جۇمىستارى مەن كولىك دالىزدەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان «نۇرلى جول» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى جوبالارى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىنىڭ رەكونسترۋكتسياسىن جانە قۇرىلىسىن قامتيدى. جالپى، 2010 -جىلدان باستاپ رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىنىڭ 5 مىڭ كيلومەترىندە رەكونسترۋكتسيا جانە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە، ءقازىر رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىنىڭ 85 پايىزى جانە وبلىستىق، اۋداندىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىنىڭ 65 پايىزى  جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاي- كۇيدە. ەل اۋماعىندا جالپى قولدانىستاعى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ۇزاقتىعى 96,5 مىڭ كم. سونىڭ ىشىندە، رەسپۋبليكالىق جەلى – 23,7 مىڭ شاقىرىم، ال جەرگىلىكتى جەلى – 72,8 مىڭ شاقىرىم. 2015-2016 -جىلدارى اۆتوجول جوبالارىن ورىنداۋعا 616 ملرد تەڭگە – ونىڭ 329 ملرد تەڭگەسى ۇلتتىق قوردان ءبولىندى. بولىنگەن قاراجات تولىق يگەرىلدى. بولىنگەن قارجىعا 9 جوبا ىسكە اسىرىلدى: باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي، ورتالىق – وڭتۇستىك، ورتالىق – شىعىس، بەينەۋ – اقتاۋ، الماتى – وسكەمەن، استانا – پەتروپاۆل، جەزقازعان – پەتروپاۆل، اقتوبە – اتىراۋ جانە ورال – كامەنكا. جالپى، جول- قۇرىلىس جۇمىستارىمەن قازاقستاننىڭ 12-ايماعىنداعى 2 مىڭ كم قامتىلدى. باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي ترانزيتتىك ءدالىزى، استانا – تەمىرتاۋ، الماتى – قاپشاعاي، قاپشاعاي – بالپىق بي، بەينەۋ – شەتپە جانە كوكشەتاۋ – پەتروپاۆل ۋچاسكەلەرى بويىنشا قوزعالىس تولىق اشىلدى. سونىمەن قاتار، پاۆلوداردا ەرتىس وزەنى ارقىلى وتەتىن ۇزاقتىعى 12 شاقىرىم بولاتىن، ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى كوپىر وتكەلىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. بارلىق جوبالاردا 75 مىڭ ادام جۇمىس ىستەدى. وسى تۇستا ايتا كەتەتىن ءبىر جايت، ماتەريالداردىڭ 90 پايىزىن وتاندىق وندىرۋشىلەر دايىندادى.  
– ناقتىلاساڭىز، بيىل قانداي باعىتتاردا جول قۇرىلىسى اياقتالادى؟
– 2016 -جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جۇيەسىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ جانە ىقپالداستىرۋدىڭ 2020 -جىلعا دەيىنگى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىمەن بىرىكتىرىلدى. ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر بويىنشا 2017-2019 -جىلدارى باعدارلاما اياسىندا ۇزاقتىعى 4,4 مىڭ شاقىرىم، قۇنى 1,7 ترلن تەڭگەنىڭ  23 جوباسىن ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. بيىلعى جىلى اۆتوجولدار رەكونسترۋكتسياسىنا 356,2 ملرد تەڭگە، ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قوردان 143,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. استانا – قاراعاندى، ورتالىق – شىعىس، بەينەۋ – اقتاۋ، ورتالىق – باتىس، قاپشاعاي – تالدىقورعان، پەتروپاۆل – رەسەي شەكاراسى جانە ورال – كامەنكا سياقتى ۇزاقتىعى 602 شاقىرىم بولاتىن 7 اۋىسپالى جوبادا جۇمىستار جالعاسىپ، بيىلعى جىلدىڭ سوڭىندا اياقتاۋ جوسپارلانعان. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جانە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ قاراجاتتارى ەسەبىنەن جالپى ۇزاقتىعى 3,2 مىڭ شاقىرىم بولاتىن 16 جاڭا جوبانىڭ رەكونسترۋكتسياسى باستالماق. ولار: اقتوبە – ماقات، اتىراۋ – استراحان، كۇرتى – بۋرىلبايتال، بۋرىلبايتال – بالقاش، مەركە – بۋرىلبايتال، تالدىقورعان – وسكەمەن، ۇزىناعاش – وتار، جەتىباي – جاڭاوزەن، قالباتاۋ – مايقاپشاعاي، ءۇشارال – دوستىق، بەينەۋ – اقجىگىت، قوستاناي – دەنيسوۆكا، ششۋچە – زەرەندى، استانانىڭ وڭتۇستىك- باتىس اينالما جولى، وسينوۆ اسۋى، تاسكەسكەن – باقتى. جالپى، اۆتوجولدار رەكونسترۋكتسياسىنىڭ جۇمىستارىنا 100 مىڭنان استام ادام تارتىلاتىن بولادى. ءبىز وسىلايشا ەلىمىزدەگى ماڭىزدى جولداردى جوندەۋمەن قاتار كوپتەگەن ازاماتتارىمىزعا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ وتىرمىز. بۇل دا ۇلكەن كورسەتكىش دەسەم، ارتىق ايتقاندىق بولماس.
– جەڭىس ماحمۇت ۇلى، ەندى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنىڭ باسىم مىندەتتەرىنە توقتالساڭىز. بيىل باعدارلاما اياسىندا قانشا شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلمەك؟
– سۇراعىڭىز قازىرگى ۋاقىتتاعى ەڭ وزەكتى ماسەلەنى قوزعايدى. سوندىقتان، وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن مەيلىنشە كەڭىرەك توقتالىپ وتەيىن. 2017 -جىلدان باستاپ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ بارلىق ماسەلەلەرى جاڭا «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسىنا قوسىلعانىن جاقسى بىلەسىزدەر. باعدارلاما ەلدەگى تۇرعىن ءۇي ماسەلەلەرىن نەگىزگى التى مىندەتتى ىسكە اسىرۋ ارقىلى كەشەندى شەشۋگە باعىتتالىپ وتىر. ءبىرىنشى، يپوتەكالىق نەسيە بەرۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ، ەكىنشى، جەكە قۇرىلىس سالۋشىلاردى تۇرعىن ءۇي سالۋعا  ىنتالاندىرۋ، ءۇشىنشى، تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناقتارى جۇيەسى ارقىلى وتكىزىلەتىن نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي سالۋ، ءتورتىنشى، حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتارى ءۇشىن جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي قورىن قۇرۋ، بەسىنشى، جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ جانە حالىقتى جالعا بەرىلەتىن جانە كوممەرتسيالىق تۇرعىن ۇيلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ. جالپى، بيىل باعدارلاما اياسىندا 10,2 ملن شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلمەك. بۇل 100 مىڭعا جۋىق پاتەر. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا كەزەكتە تۇرعاندار ءۇشىن كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا 2017 -جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 596,9 ملن تەڭگە ءبولىندى. جاس وتباسىلارعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1113,97 ملن تەڭگە بولىنگەن بولاتىن. «قازاقستان يپوتەكالىق كومپانياسى» ۇيىمى مەن «سامۇرىق- قازىنا» قورى ارقىلى دا جالعا بەرىلەتىن جانە كوممەرتسيالىق تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارى بويىنشا كەلىسىمدەر جاسالدى. وسى تۇستا تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت، بيىل جالپى الاڭى 106,1 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانۋدا. بىلايشا ايتقاندا، بۇل – 1624 پاتەر.. .
– «قازان اۋزى جوعارى» دەيىك. قونىس تويى كوپ بولسىن. ءبىراق، ءبىز جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىن اياقتادىق، ەكىنشى توقسانعا اياق باستىق. وسى سالا بويىنشا قانداي دا ءبىر جەتىستىك نەمەسە وڭ كورسەتكىش بار ما؟
– مينيسترلىك جۇمىسىن باعامداساڭىز، بارلىق سالالار بويىنشا وڭ وزگەرىستەر بولىپ جاتقانىن بايقار ەدىڭىز. مەن مۇنى تولىق جاۋاپكەرشىلىكپەن  ايتا الامىن. سونىڭ ىشىندە تۇرعىن ءۇي سالاسىندا دا جەتىستىكتەر بار. وتكەن 1-توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى الاڭى 3,1 ملن شارشى مەتر بولاتىن تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ، تاپسىرىلدى. جالپى، رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىعى 230 25 باسپانا پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە 7 701 جەكە تۇرعىن ءۇي جانە كوپ قاباتتى ۇيلەردەگى 529 17 پاتەر بار. بۇل 2016 -جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا جوعارى كورسەتكىشكە يە. ياعني، تۇرعىن ءۇي سالاسى ءۇشىن بيىلعى جىل جاقسى باستالدى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار.
– تاقىرىپ اۋانىن وزگەرتسەك.. . قازاقستان شەت ەلدەرمەن حالىقارالىق اۋە بايلانىسىن كەڭەيتىپ كەلەدى. مىسالعا، ەكسپو-2017 كورمەسى كەزىندە ءبىرقاتار اۋە رەيستەرى اشىلاتىنىن ايتىپ قالدىڭىز.. .
– مينيسترلىك حالىقارالىق باعىتتارداعى اۋە تاسىمالىن ارتتىرۋ ماقساتىنداعى جوسپارلى جۇمىسىن جالعاستىرۋدا. ماسەلەن، وتكەن جىلى 7 حالىقارالىق باعىتتا اۋە رەيسى اشىلدى. وسى تۇستا ايتا كەتۋىمىز كەرەك، حالىقارالىق باعىتتاعى سۇرانىستار جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ماسەلەن، الداعى ايدا استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 كورمەسىن وتكىزۋىمىز، سونداي- اق، «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن دامىتۋعا بايلانىستى قازاقستان مەن ەۋروپا ەلدەرى اراسىندا شەتەلدىك اۋە كومپانيالارمەن بىرلەسىپ جاڭا باعىتتار اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. 8 مامىردان باستاپ پولشالىق «LOT Polish Airlines» اۋە كومپانياسى استانا – ۆارشاۆا باعىتىندا اپتاسىنا 4 رەت قاتىنايتىن جاڭا اۋە رەيسىن اشتى. سونداي- اق، استانا – بۋداپەشت اراسىنداعى العاشقى اۋە قاتىناسى 1- ماۋسىمدا اشىلادى. 19- ماۋسىمنان باستاپ «Finn Air» اۋە كومپانياسى استانا – حەلسينكي باعىتىندا اپتاسىنا 2 رەت قاتىنايتىن جاڭا باعىتتى ىسكە قوسادى. ماۋسىم ايىنان باستاپ استانا – بەيجىڭ باعىتىندا اپتاسىنا 3 رەت «Air China» ۇشاقتارى قاتىنايدى. قازاقستاندىق اۋە كومپانيالار دا حالىقارالىق باعىتتار بويىنشا ءورىسىن كەڭەيتپەك. ماۋسىم ايىنان باستاپ «ەير استانا» اۋە كومپانياسى استانا – ۋلان – باتور، «SCAT» اۋە كومپانياسى استانا – ەريەۆان جاڭا اۋە رەيسىن اشادى.
– مۇنداي جاڭالىقتاردى جالپى كولىك قاتىناسى، ونىڭ ىشىندە تەمىر جولعا قاتىستى دا ايتا الاسىز با؟ بولجام بويىنشا ەكسپو-2017 كورمەسى قارساڭىندا استاناعا جان- جاقتان پويىزبەن قاتىنايتىن جولاۋشى سانى كوبەيمەك. دايىنبىز عوي.. .
– ءيا، استانادا ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى قارساڭىندا ەلورداعا كەلەتىن حالىقتىڭ ءنوپىرى كوبەيەدى. ونىڭ ءبارىن ەسەپتەپ، الدىن الا بولجاپ وتىرمىز. وسى تۇستا ايتا كەتەتىن ءبىر جايت، ءبىز تمد ەلدەرىندە بالاماسى جوق سوڭعى ۇلگىدەگى «نۇرلى جول» جاڭا ۆوكزالىن پايدالانۋعا بەرەمىز. استاناداعى جاڭا ۆوكزال تاۋلىگىنە شامامەن 35 مىڭعا جۋىق جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتە الاتىن بولادى. مۇندا جولاۋشىلار ءۇشىن بارلىق جاعدايلار قاراستىرىلعان. جاڭا ۆوكزال 1 ماۋسىمدا تولىق ىسكە قوسىلادى. كورمە كەزىندە استاناعا وڭىرلەردەن قوسىمشا 14 جولاۋشىلار جانە قالا ماڭىنداعى پويىزدار قاتىنايدى. جولاۋشىلار اعىنىن تەمىر جول كولىگىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن استانا تەمىر جول ستانساسى ارقىلى جۇرەتىن باعىتتاردى 44 تەن 58 گە دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا.
– جەڭىس ماحمۇت ۇلى، سۇحباتىمىزدى ينۆەستيتسيا تاقىرىبىمەن قورىتىندىلاساق. تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا قانداي سالالارعا تارتىلدى جانە ناتيجە قانداي؟
– ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋ مەملەكەتتىڭ ماڭىزدى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ەكەنى بەلگىلى. مينيسترلىك مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق ستراتەگياسىن ازىرلەۋ جونىندەگى تاپسىرماسى بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر. وسى ورايدا ايتا كەتۋ كەرەك، مەملەكەت باسشىسى ن. نازاربايەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن  «KAZAKH INVEST» ۇلتتىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامى قۇرىلدى. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – قازاقستان ۇكىمەتى اتىنان ءىرى ينۆەستورلارمەن جانە ماقساتتى ترانسۇلتتىق كومپانيالارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ. قازىرگى ۋاقىتتا ايماقتاردا ينۆەستورلارعا قىزمەت كورسەتەتىن 19 سەكتور جۇمىس ىستەيدى.  بۇدان باسقا دا كەشەندى شارالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. جالپى، ەلىمىزگە تارتىلعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسياعا توقتالار بولسام، 2016 -جىلى بۇل كورسەتكىش 20,6 ملرد دوللاردى قۇرادى. بۇل 2015 -جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 40 پايىزعا وسكەنىن كورسەتىپ وتىر. ماسەلەن، اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردا – 9,7 ەسە، ەلەكترمەن قامتۋ – 5,9 ەسە، كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبى – 2 ەسە، قۇرىلىس – 84,5 پايىز، ساۋدادا – 51 پايىز، وڭدەۋ ونەركاسىبىندە 48,3 پايىزعا كوبەيگەنىن كورىپ وتىرمىز. بۇل رەتتە وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ كەيبىر سالالارىنداعى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا فارماتسيەۆتيكا ونىمدەرىندە – 8 ەسە، مەتاللۋرگيا ونەركاسىبىندە – 85,8 پايىز، اعاش جانە قاعاز ونىمدەرىنىڭ وندىرىسىندە 74 پايىزعا ارتقان. تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ قوماقتى بولىگى نيدەرلاند، اقش، شۆەيتساريا، فرانتسيا، قىتاي، رەسەي، بەلگيا، ۇلىبريتانيا سياقتى ەلدەردەن كەلەدى. جالپى، ەلىمىزدە ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسالعان. مۇنداي شارالار ءالى دە جەتىلدىرىلۋ ۇستىندە.
– اڭگىمەڭىز ءۇشىن راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن قالماحانبەت مۇقامەتقالي،
«ەگەمەن قازاقستان»